جهانگیر امیری

   چکیده:   جهاد رجبی   ،   نویسنده   اهل   اردن که فصل های رمانش را به سبک هنرمندی نوشته است . وقایع را به شیوه منسجم روایت میکند . که مخاطب را درگیر دنبال کردن ماجرا می کند و ایده های خود را از طریق شخصیت های رمان در صحنه های گفتگوی هیجان انگیز ارائه میدهد . در ادامه عناوین فصل های رمان شامل : کلمات خداحافظی ، آغاز راه ، دایره،   میمون و انگور ، روی پله های هواپیما ، زن شکست خورده ، پرواز در ارتفاع پایین،   بازگشت به آینده ،   اولین بار ، درد صادقانه تر است ، پایان راه ، بین زمین و آسمان ، و بیهوده نخواهم   مرد اخرین فصل از رمان است . در این رمان نویسنده سعی کرده است که با ارتباط معنایی بین کلمات و همچنین استفاده از استعاره متعدد یا استفاده از افعال خبری دیدگاه خود را نسبت به اوضاع فلسطین بیان کند . نویسنده سعی کرده است با شیوه محاوره ایی دیدگاه مبارزه طلبی و آزادی خواهی خود را   در قالب رمان بیان کند . در این داستان شخصیت وائل که با اندیشه پیشرفت و ترقی میخواهد از وطن خود   یعنی فلسطین مهاجرت کند مقابل مادر و خوانواده ایی قرار میگیرد که وظیفه مبارزه برای وطن را بر هرچیزی ارجعیت میدهد که بیانگر آمال نویسنده است .   در پایان رمان این گونه روایت می کند که ؛ (( وائل روی زمین افتاد به اطرف نگاه کرد ، چهره مسافران با صدای جیغ در هم آمیخت .... او هیچ کدام را نشناخت . اشک های نا امیدی از چشمانش جاری شد آیا من اینجا آمده ام تا بیهوده   بمیرم ؟ در این حال پدر بزرگش نزدیک می شود ؛ دستش را میگیرد و او را میبوسد با محبت می گوید ؛ تو عزیز ترین نوه من هسنی ، وائل ....... مدت زیادی منتظرت بودم .... وائل هنوز مقاومت می کرد . بلیط را محکم گرفته بود وسعی می کرد بلند شود . امداد گران به او نزدیک شدند . او به آن ها نگاه کرد ، دستش را دراز کرد و آنها سعی کردند او را روی زمین بگذارند . او مقاومت کرد ! خودش یلند شد ، بلیط را بالا نگه داشت ، اشک هایش آن را خیس کرده بود . مامور امنبتی او را گرفت ... او مقاومتی نکرد ... به آسودگی لبخند زد ، بلیط از انگشتانش لیز خورد .... تا ایستاده بمیرد ....

      رمان حیّ الامیرکان اثر جبور الدویهی، از جمله آثار شاخص ادبیات معاصر عربی است که با بهره‌گیری از ساختاری روایی غیرکلاسیک، به بازنمایی بحران‌های اجتماعی، روانی و تاریخی جامعه‌ای حاشیه‌نشین می‌پردازد. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر متن اصلی عربی رمان، به بررسی عناصر روایی شامل شخصیت‌پردازی، زمان، مکان و زاویه دید می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه این عناصر در خدمت نقد اجتماعی و نمایش تداوم رنج جمعی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت‌های رمان، از جمله انتصار محسن، بلال محسن، اسماعیل، عبدالرحمن المشنوق و عبدالکریم العزّام، نه شخصیت‌هایی قهرمان‌محور، بلکه تیپ‌هایی اجتماعی و فرسایشی‌اند که هر یک بازتاب‌دهنده شکلی از بحران فردی و نسلی هستند. زمان در رمان ساختاری خطی و رو به پیشرفت ندارد، بلکه به‌صورت چرخه‌ای، ایستا و روانی سامان می‌یابد و با تکرار کنش‌های روزمره، حس تعلیق و توقف تاریخی را تقویت می‌کند. مکان نیز نقشی فراتر از بستر وقوع رویدادها دارد و در تقابل میان حیّ الامیرکان به‌عنوان فضایی حاشیه‌ای و داره العزّام به‌مثابه نماد مرکز و قدرت اجتماعی، به عنصری معنا‌ساز در ساخت روایت تبدیل می‌شود. نتیجه آن‌که جبور الدویهی با پرهیز آگاهانه از پیرنگ کلاسیک، گره‌گشایی قطعی و پایان‌بندی قاطع، ساختار روایت را به ابزاری برای نمایش فرسایش زندگی روزمره و استمرار بحران در جامعه معاصر عربی بدل می‌سازد. کلمات کلیدی: رمان عربی، جبور الدویهی، حیّ الامیرکان، عناصر روایی، شخصیت‌پردازی، زمان چرخه‌ای            

   کتاب ضجیج   الجسد نوشته هیفاء باسیل بیطار معروف به هیفاء بیطار یکی ازاثار معروف ادبیات معاصر عربی است.که در ان با نگاه ریز بینانه ونقادانه به مسایل اجتماعی به ویژه زنان پرداخته است.ساختار داستانی و روش ترجمه ی ارتباطی است.هیفاء بیطار قلم خوب و دقیقی دارد و شیوا و زیبا می نویسد.نگاه ریز بین و دقیقی دارد که خیلی خوب مسائل مردم را رصد میاند. هیفاء بیطار داستان پرداز و رمان نویس و شاعر معروف لبانی است. در سال 1970 در لبنان متولد شد که عمده آثار وی را داستانهای کوتاهی با رنگ فمنیستی و با مضمون رنج های اجتماعی نشان میدهد. ضجیج الجسد داستانی است که به بررسی پیچیدگیهای بدن و روح انسان می پردازد.این کتاب به موضوعاتی مانند عشق، هویت، تنهایی و جست جوی معنا در زندگی میپردازد. شخصیتهای داستان با چالشهای درونی و بیرونی خود مواجه میشوند و تلاش میکنند تا در دنیایی پر از تضاد و تنش، جایی برای خود پیدا کنند. این اثر حاوی 18 داستان میباشد که در این داستانها نویسنده به تحلیل و بررسی مسائل اجتماعی در قالب داستان پرداخته است. شخصیت های قصه ها بیشتر افراد آسیب دیده جامعه هستند ونویسنده شخصیت های خود را از میان اقشار پیرامون خود که به نحویی قربانی جامعه گردیده اند انتخاب کرده است.به نظر میرسد نگاه نویسنده به جامعه خود تا حد زیادی توام با بدبینی می باشد. کلیدواژگان:ضجیج الجسد رمان معاصر زمان معاصر عربی موضوعات اجتماعی فاصله طبقاتی، فقر، هیفاء بیطار

   نگاه جنسیّتی به دو جنس زن و مرد در جوامع بشری و به تبع در جوامع عربی ریشه­ای کهن دارد. در عرصه ادبیات و آثار ادبی نویسندگان زیادی در دنیای عرب از منظر «جامعه شناسی جنسیّت» قلم فرسایی نموده­اند. رمان «خبز علی طاوله الخال میلاد»؛ «نانی روی میز دایی میلاد»، اولین رمان محمد النعاس و برگزیده بوکر عربی در سال ???? است. این اثر نیز از جمله آثار ادبی جهان عرب می­باشد که علاوه بر پردازش مضمون روایی- داستانی خود، در زمین? جامعه شناسی جنسیّت مضامین در خور توجهی را در بر دارد. نویسنده در این رمان توانسته معیارهای جنسیّتی مورد پذیرش و بالعکس نکوهید? جامعه خود را به تصویر بکشد. شخصیّت­های اصلی و فرعی داستان تصویرگران ایدئوژی­های جنسیّتی حاکم بر جامعه لیبی می­باشند. ارائ? تصویری از قواعد و هنجارهای جنسیّتی مطرح در جامعه، پردازش مولفه­های سرمای? جنسی، بررسی تاثیر تقابل سنت و مدرنیته بر رویکرد جنسیّتی و پردازش پدید? مرد سالاری در جامعه لیبی محورهای اصلی پژوهش پیش رو تشکیل داده و نگاه جنسیّت زده جامعه نسبت به دو جنس زن و مرد را مورد کنکاش قرار داه است.         کلید واژگان جامعه شناسی جنسیّت، محمد النعاس، خبز علی طاوله الخال میلاد، جامعه لیبی.

   این پژوهش به بررسی رابط? میان طبیعت و زیبایی در شعر بدر شاکر السیّاب، به‌ عنوان یکی از برجسته‌ ترین شاعران نوگرای عرب، می ‌پردازد. هدف آن، تبیین چگونگی به‌ کارگیری عناصر طبیعت از سوی سیّاب به‌ عنوان ابزاری برای بیان احساسات و کشمکش‌ های درونی او، و نیز به‌ عنوان نمادی با دلالت‌ های اجتماعی و سیاسی گسترده ‌تر است. اهمیت طبیعت در شعر وی از توانایی آن در بازتاب دادن «خویشتن» شاعر و جامعه ‌اش سرچشمه می ‌گیرد؛ جایی که وصف طبیعت با دوگان? زندگی و مرگ، امید و یاس درهم می‌آمیزد و تجرب? انسانی پیچید? شاعر را بازمی ‌تابد.

   تجربه? شعری شاعر الرماحی، از برجسته‌ترین تجربه‌های شاعرانه است که تلفیق عمیق بین هنر شاعری و روح اعتقادی را در خود جای داده است؛ به گونه‌ای که میراث حسینی و گرایش اعتقادی، دو محور اساسی اثر ادبی او را تشکیل می‌دهند که شعر او را صادقانه به خط مقاومت و بیداری اسلامی منسوب می‌کند.

   کتاب ضجیج الجسد نوشته هیفاء باسیل بیطار معروف به هیفاء بیطار است که در آن با نگاه ریزبینانه و نقادانه به مسائل اجتماعی، به ویژه مسائل مربوط به زنان پرداخته است. هیفاء بیطار داستان پرداز و رمان نویس مشهور سوری است که عمده آثار وی را داستان های کوتاهی با رنگ فمنیستی و با مضمون رنج های اجتماعی شکل میدهد. این اثرحاوی 18 داستان می باشدکه در این داستان ها نویسنده به تحلیل و بررسی مسائل اجتماعی در قالب داستان پرداخته است، شخصیت های قصه ها بیشتر افراد آسیب دیده جامعه هستند و نویسنده شخصیت های خود را از میان اقشار پیرامون خود که به نحوی قربانی جامعه گردیده اند انتخاب کرده است. بنظر میرسد نگاه نویسنده به جامعه خود تا حد زیادی توام با بدبینی می باشد. کلید واژه: ضجیج الجسد، رمان معاصر، رمان معاصر عربی، موضوعات اجتماعی، فاصله طبقاتی، فقر، هیفاء بیطار

  تتناول دراستی هذه دراسه اسلوب الانصاف فی شعرنا العربی وتدرس التجلیات المختصه فی ادب العرب ماقبل بزوع شمس الاسلام الحنیف، وکذلک فی ادب شعراء الادب الاموی مع انی احاول ان اکشف فیها بعض دوافع الشعراء ونزعاتهم النفسیه فی ادب شعراء الحقبتین ان شاء ربی تعالى التی خلقت من الشعراء ان یتخلقوا بالخلق السامی بعد ان نتطرق الى تاثیرات الدین المحمدی الحنیف والذی هو حدیث العهد على العرب وکذلک الحوادث الزمنیه فی هذین العصرین المتقاربین وعلى ادبهم المنصف حتى مع اعدى اعدائهم. هناک الکثیر فی ادب شعراء الانصاف من شواهد فی القصائد والقطع الشعریه المنصفه والتی یمدح وینصف فیها الشاعر خصمه وغریمه ویصفهم بالکرام والشجاعه والبطوله وغیرها من الانتصارات والانکسارات فیالوغى، کذلک نرى الانبهار والاعجاب بخصومهم واعدائهم فیقرون ویوقنون بالحقائق ویصورون وقائعهم دون تزویر او قلب للحقائق، وقد نرى فی الجو المملوء بالضغائن بین الخصوم وتعصب بعض شعرائهم فی کلا العهدین الجاهلی والاموی. ومن الشعراء نرى بعض اشعارهم مملوءه بالاخلاق والخلق الانسانیه العالیه السامیه فیقرون لعدوهم بالبطوله وقوهالجاش والعزیمه القویه والمستمیته وحسن بلائهم عند النزال فی الغزوات والمعارک الشرسه ویقرون بهزیمه قبیلتهم وابناء جلدتهم وبتراجعهم وهروبهم امام وجه الخصوم، وهولاء الشعراء لم نجدهم منحازین او مندفعین نحو دافع المبالغه والغلو فی رسم وضع اعدائهم وتصویر احوالهم بل کانوا ملتزمین بخلق العدل والانصاف وکان وصفهم فی قصائدهم ماحصل للطرفبن الخصمبن دون المیل والانحیاز والمحاباه لاحدهما بید ان هذه القصائد عرفت واشتهرت فی اشعار العرب حیث کان لهذه الاشعار اهتماما وتقدیرا واحتراما حسنا وجمیلا حتى اطلقوا علیها سمه (اشعار الانصاف) او (الاشعار المنصفات) حیث کان الشاعر یصور فی قصیدته ما آل الیه وضع ومصیر قبیلته المزری فی مقابل ماکان من شجاعه وباس شدید لخصومه.

   مکان در متون روایی نه‌تنها به‌عنوان بستری برای وقوع حوادث عمل می‌کند، بلکه عاملی فعال در شکل‌دهی معنا و تجربه خواننده نیز محسوب می‌شود. در روایت‌های مدرن و معاصر، مکان از حالت صرفاً عینی و جغرافیایی خود فراتر رفته و به نشانه‌ای ذهنی، فرهنگی و حتی عرفانی تبدیل می‌شود که با شخصیت، احساسات و تحول درونی قهرمان پیوند می‌خورد. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد نشانه - معناشناسانه، به بررسی نوع‌شناسی مکان در رمان «موت صغیر» اثر محمدحسن علوان می‌پردازد؛ رمانی که با زبان نمادین و شاعرانه، زندگی و سلوک عرفانی محی‌الدین ابن عربی را بازنمایی می‌کند و نقش مکان را در تجربه روحانی و معنوی شخصیت اصلی برجسته می‌سازد. روش پژوهش، توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر خوانش دقیق متن است و داده‌ها از متن رمان استخراج و در قالب گونه‌های معنایی مختلف مکان (از جمله روایی، پدیداری، گردبادی و استعلایی) تحلیل شده‌اند. علاوه بر این، پژوهش حاضر اهمیت بررسی مکان را از منظر نشانه‌شناختی درک کرده و نشان می‌دهد که نوع‌آوری مکان‌ها (واقعی، ذهنی، نمادین و استعلایی) چگونه می‌تواند خوانش چندلایه از متن و فهم روند تحول شخصیت را ممکن سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در رمان «موت صغیر»، مکان فراتر از یک فضای جغرافیایی صرف عمل کرده و به ابزاری نشانه‌ای برای بازنمایی تحول روحی، سیر عرفانی و دوگانگی‌های درونی شخصیت ابن‌عربی تبدیل می‌شود. مکان‌های جغرافیایی، مانند اندلس، مکه و دمشق، هر یک مرحله‌ای از گذار شخصیت از جهان محسوس به جهان معنا را نمادین می‌کنند و با تحولات روانی او هم‌زمان پیش می‌روند. همچنین، مکان‌ها با عناصر نشانه‌ای دیگر، از جمله رنگ و صدا، پیوند معنایی یافته و حالات درونی شخصیت را بازتاب می‌دهند؛ رنگ‌های سفید در مکان‌های مقدس نماد طهارت و فنا، و رنگ‌های تیره در فضاهای شهری و محدود نشان‌دهنده اسارت عقل و ماده‌اند، در حالی که صدا و سکوت با فضا ترکیب شده و تجربه روحانی را تقویت می‌کنند. به علاوه، استفاده از تقابل‌های مکانی مانند شهر/بیابان، روشنایی/تاریکی و بالا/پایین، دوگانگی‌های وجودی رمان، از جمله عقل و عشق، دنیا و آخرت را عینیت می‌بخشد و مکان استعلایی نقطه‌ی همگرایی این دوگانگی‌ها و تجربه «موت صغیر» شخصیت را نشان می‌دهد. بدین ترتیب، مکان در این رمان نه تنها ظرف روایت، بلکه زبانی چندلایه برای بیان تحول روحی و معنایی شخصیت و پیوند میان فضای فیزیکی و تجربه عرفانی است.

   یتمحور هذا البحث حول دراسه البناء السردی فی روایه (مخیم الموارکه) للروائی العراقی جابر خلیفه جابر، وهی روایه تنتمی إلى تیار ما بعد الحداثه فی السرد العربی، وتتمیّز بتجریبها الفنی وغناها الرمزی واعتمادها على بنیه غیر تقلیدیه تدمج بین الحکایه والوثیقه وبین البعد النفسی والبعد التاریخی. ویُرکز البحث على تحلیل اربعه مکونات اساسیه فی هذا البناء السردی: انماط الشخصیات والحدث والزمان والمکان، وهی عناصر تُعدّ ضروریه لفهم الکیفیه التی یُبنى من خلالها العالم الروائی، ویتم عبرها تمریر الرسائل الفکریه والرمزیه للنص.    تُقدَّم الشخصیات فی الروایه باسلوب غیر مباشر، حیث لا یتم تقدیمها وفق انماط ثابته او اوصاف جاهزه، بل یتم بناوها تدریجیًا من خلال شظایا السرد، ومقاطع الرسائل، والتاملات الذاتیه، والحوار الداخلی. کما تتداخل الازمنه وتتشظى فی الروایه، لتُنتج سرداً متقطعًا وغیر خطی، یُعید صیاغه العلاقه بین الماضی والحاضر بطریقه تعکس عمق التداخل بین الذاکره الفردیه والجمعیه. اما المکان، فلا یُقدَّم کفضاء جامد، بل کعنصر دینامیکی یتغیّر ویکتسب معانی رمزیه مرتبطه بالاغتراب والمنفى والتیه، لا سیما من خلال صوره (المخیم) الذی یشکّل محورًا سردیًا وثقافیًا فی الروایه.    تبرز اهمیه هذا الموضوع من عده جوانب متداخله. اولاً، لان الروایه تمثّل نموذجاً سردیاً معاصراً یستجیب لتحدیات الواقع العربی وتحوّلاته الثقافیه والسیاسیه، إذ توظّف الموروث التاریخی فی مقاربه الواقع الحدیث من خلال رموز الماساه والنفی والتهجیر. وثانیاً، لان دراسه البناء السردی فیها تکشف عن قدره الکاتب على تجاوز الاشکال الکلاسیکیه للسرد، واستثماره الواعی للادوات السردیه الحدیثه، ما یجعل العمل الروائی ذاته وسیله لفهم الواقع وإعاده إنتاجه.    کما ان تحلیل عناصر مثل انماط الشخصیات والزمان والمکان لا یقتصر على تفکیک تقنیات الروایه، بل یساعد على استکشاف دلالاتها الاعمق، وإضاءه الاسئله التی تطرحها حول الهویه، والسلطه، والمصیر، والانتماء. فالشخصیات فی الروایه لیست نماذج فردیه فقط، بل تمثیلات لذوات مهمّشه، مشروخه، تعیش صراعها الداخلی وسط عالم مازوم. والزمان فیها لا یُقدَّم بوصفه مجرّد تسلسل للاحداث، بل کنسق سردی یعبّر عن اختلال العلاقات بین الذاکره والحاضر. اما المکان، فهو اکثر من مجرّد خلفیه للاحداث؛ بل یتحول إلى معادل رمزی لحاله الإنسان المُنفِی، والهویه القلقه، والحلم المنکسر.    إن هذا البحث یسهم فی إلقاء الضوء على کیفیه تحوّل الروایه من سرد للوقائع إلى فضاء معرفی وجمالی، یُعید تشکیل العلاقه بین الإنسان والعالم، ویستخدم ادوات الادب لتفکیک مفاهیم الواقع والتاریخ والذاکره. وهذا ما یمنح الموضوع راهنیته واهمیته الاکادیمیه، خاصه فی ظل تحوّل الروایه العربیه المعاصره إلى ساحه للتعبیر عن قضایا کبرى تتجاوز المحلی والآنی إلى الإنسانی والوجودی. إن الاطروحه   تعتمد على المنهج التحلیلی الوصفی.    اظهرت نتائج البحث ان روایه (مخیم الموارکه) تقوم على بنیه سردیه مرکّبه، تُوظف تعدد الاصوات وتنوع الاسالیب والتقنیات، مما یجعلها نصًا مفتوحاً على التاویل. ففیما یخص انماط الشخصیات، یتضح ان الروایه تُقدّم شخوصها بطریقه تکسّر النمط التقلیدی، حیث تتشکل عبر الحکی غیر المباشر، والوثائق، والرسائل، والتداعیات النفسیه. وتتنوع هذه الشخصیات بین شخصیات متامله، مطارده، صامته، او متمرّده، مما یعکس تشظی الذات البشریه تحت ضغط المنفى والذاکره والتاریخ.    اما فیما یتعلق بالزمان السردی، فقد تبین ان الروایه لا تتبع تسلسلًا خطیًا، بل تعتمد على التقطیع الزمنی والتلاعب بالماضی والحاضر، مستخدمه اسالیب مثل الاسترجاع والاستباق لکشف عمق التجربه الإنسانیه التی تمر بها الشخصیات. وبهذا یصبح الزمن اداه لکشف العلاقه المتوتره بین الماضی المنکسر والحاضر المعلّق والمستقبل الغامض. هذا الانزیاح عن الزمن الخطی یمنح الروایه بعدها الفلسفی، ویجعلها تمارس نقدًا ضمنیًا لفکره (الزمن التاریخی) بوصفه مساراً تقدمیاً مستقیمًا.    وفیما یخص المکان فقد اظهرت الدراسه ان الروایه تستخدم المکان بوصفه حاملاً رمزیاً ودلالیًا. (المخیم) لیس مجرد مکان للإقامه، بل هو حاله وجودیه تعبر عن اللجوء، والانفصال، والانکسار. کذلک، فإن الاماکن الاخرى التی تظهر فی النص تکتسب قیمه رمزیه وتاریخیه، تعبّر عن خیبات الجماعه وهواجس الفرد، وتحیل إلى ذاکره جمعیه تتکرر مآسیها رغم تغیّر الامکنه والوجوه.

111 

      هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش بررسی جلوه‌ها و ابعاد رئالیسم جادویی در قصّه‌های ایرانی، با تمرکز ویژه بر مجموعه داستانی گل به صنوبر چه کرد اثر ابوالقاسم انجوی شیرازی است. این تحقیق در پی شناخت مولّفه‌های بارز رئالیسم جادویی در این مجموعه و بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های آن با نظریه‌های کلاسیک این سبک در ادبیّات جهانی است. روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و روش تحلیل محتوای متنی انجام شده است. ابتدا عناصر و مولّفه‌های رئالیسم جادویی از منظر نظریه‌پردازان این حوزه استخراج شده و سپس این مولّفه‌ها بر اساس بسامد و نوع حضورشان در مجموعه گل به صنوبر چه کرد شناسایی، دسته‌بندی و تحلیل گردیده‌اند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که مولّفه‌های رئالیسم جادویی نظیر تلفیق خیال و واقعیّت، حضور عناصر جادویی در بستر واقعی، شخصیّت‌های فراطبیعی، تغییر شکل‌های شگفت‌انگیز، و زمان و مکان چندلایه به‌طور گسترده و قابل‌توجّهی در قصّه‌های این مجموعه بازتاب یافته‌اند. همچنین استفاده از شگردهای بلاغی مانند تشبیه، استعاره، اغراق، تشخیص، کنایه و تلمیح موجب تقویّت جلوه‌های زیبایی‌شناختی این مولّفه‌ها شده است. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که مجموعه   گل به صنوبر چه کرد ضمن برخورداری از ریشه‌های بومی و عامیانه، به‌طور ناخودآگاه، بسیاری از ویژگی‌های رئالیسم جادویی را در خود جای داده و می‌تواند به‌عنوان نمونه‌ای اصیل از ظهور این سبک در ادبیّات عامیانه فارسی تلقّی شود. همچنین بررسی تطبیقی این مولّفه‌ها با نظریه‌های کلاسیک، پیوندهای فرهنگی مشترک میان ادبیّات ایران و جهان را نشان می‌دهد. واژگان‌کلیدی: رئالیسم جادویی، قصّه‌های ایرانی، انجوی شیرازی، گل به صنوبر چه کرد، ادبیّات عامیانه، زیبایی‌شناسی، شگردهای بلاغی.

   این تحقیق به بررسی تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر زبان عربی معاصر پرداخته و بر پدیده‌هایی چون زبان هیبریدی (ترکیب زبان عربی با واژگان و ساختارهای انگلیسی)، شکل‌گیری هویت دیجیتال زبانی و فاصله گرفتن کاربران از زبان فصیح تمرکز دارد. روش پژوهش کیفی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های ساختاریافته با کاربران جوان عرب‌زبان در سه کشور مصر، لبنان و امارات گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک نگارش و گفتمان کاربران تحت تاثیر فضای شبکه‌های اجتماعی، دچار دگرگونی شده و موجب بروز گونه‌ای از زبان ترکیبی شده است. همچنین، کاربران از زبان به عنوان ابزاری برای ساختن هویت شخصی و مدرن در فضای مجازی بهره می‌برند. در پایان، پیشنهاداتی برای بازنگری در سیاست‌های آموزشی زبان عربی و افزایش سواد رسانه‌ای زبان‌شناسانه ارائه شده است.

تحلیل العتبات النصیه فی الروایه العربیه المعاصره و الکشف عن انماطها و وظائفها بصفتها نصوصاً موازیه، یُمثل دوراً فاعلاً فی فتح مغالیق النص الروائی وإضاءه آفاقه و زوایاه الخفیه من اجل إستقطاب المتلقی و تمکینه من فهم الجوانب المختلفه للروایه. روایه آن للکاتبه الروائیه العراقیه وفاء عبدالرزاق تعتبر من ضمن الروایات العربیه الصادره فی الآونه الاخیره التی تمظهرت فیها بوضوح و جلاء، العتبات النصیه و التی تمثل فی حقیقه الامر حقلاً دلالیاً ثریاً یتضمن علامات لغویه متمثله فی العنوان و المقدمه و الإهداء و العناوین الداخلیه و الهوامش و المقتبسات و المساحات الفارغه البیضاء،   و علامات غیر لغویه متجلّیه فی الصوره او الایقونه و الغلاف الخارجی و الخلفی للروایه،   تستدعی الاهتمام و الإلمام بها و الوقوف على مدلولها لکی تمکن القارئ من الإنفتاح على طبیعه النص و شتى ابعاده الدلالیه. و هذا ما یجعلها فضاءً للتواصل لکی نستقبل هذه العتبات و الإشارات کونها مناصّات دلالیه و نقوم بتاویلها للوصول إلى اغوار النص الروائی.   حاولت الروائیهُ فی روایتها هذه وعبر تقنیه الراوی العلیم و اسلوب الواقعیه السحریه وتوظیف التکنیکات السردیه التاریخیه و الرمزیه ، ان تقدم صوره ماساویه لما یجری فی ربوع وطنها العراق   فی الظرف الراهن من خلال تلک الإسقاطات و الاحداث التاریخیه المتخیله على الواقع الالیم، للمساهمه فی إصلاح الاوضاع المتدهوره و نقدها و تنویر ذهن المتلقی بالوقائع و الاحداث الجاریه و إیقاظ الاجیال الصاعده لإنقاذ الوطن من وضعه المریر و مما یُحاک له من موامرات و مخططات للنیل منه. سعینا فی هذه الرساله عبر طریقه البحث الوصفی التحلیلی إلى دراسه و إستجلاء العتبات النصیه فی الروایه موضع البحث، باعتبارها علامات سیمیائیه او مفاتیح و ادوات توحی بما تتضمنه النصوص بوصفها نصاً مکثفاً یحوی ما بداخل العمل الروائی ومدى تاثیرها و فاعلیتها فی محاوله فهم و إستیعاب مدالیل المنتج الإبداعی الروائی. و قد توصلت الدراسه فی نهایه المطاف   لنتائج اهمها ان العتبات النصیه تعد مکوناً اساسیاً من مکونات الروایه و هی عامل مهم فی تحدید توجهها و دلالاتها و فی تقدیم ابعاد عمیقه لقراءتها و انها إستراتیجیه فنیه ذات فاعلیه دلالیه لایستغنی عنها المنجز الروائی المعاصر و لها وظائف تعیینیه و وصفیه و دلالیه و إغرائیه و شعریه تتعالق بالمضامین و تترابط بالنصوص الروائیه. الکلمات المفتاحیه: الروایه العراقیه المعاصره، آن، وفاء عبدالرزاق، العتبات النصیه  

   چکیده طرح مساله: قصه‌گویی به‌عنوان ابزاری موثر در تربیت کودکان با دسته‌بندی قصه‌ها امکان شناخت مضامین و ویژگی‌های تربیتی آن‌ها را فراهم می‌کند.   قصه‌های عیاری با تاکید بر ارزش‌هایی چون شجاعت، صداقت، وفاداری و حمایت از محرومان، نقش مهمی در آموزش غیرمستقیم مفاهیم جامعه‌پذیری ایفا می‌کنند.   پرسش پژوهش: چگونه خواندن داستان‌های عیاری بر رشد تربیتی و جامعه‌پذیری کودکان اثر می‌گذارد. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و استفاده از داده‌های کتابخانه‌های به بررسی نقش قصه‌هایعامیانه، به‌ویژه داستان‌های عیاری و نمونه موردی آن سمک عیار در رشد پرورشی و جامعه‌پذیری کودکان ? تا ??سال می‌پردازد. جامعه آماری: مطالع? موردی این پژوهش بر اساس کتاب سمک عیار نوشته کاتب ارجانی صورت گرفته‌است. ضرورت و اهداف پژوهش: این پژوهش ضمن تاکید بر نقش قصه‌ها در انتقال فرهنگی، بر اهمیت بهره‌گیری از داستان‌های ایرانی که ریشه در هویت ملی دارند، تاکید دارد. در نتیجه، استفاده از این داستان‌ها در آموزش‌وپرورش ضروری است تا ضمن مقابله با تاثیرات منفی فناوری‌های نوین، کودکان در مسیر رشد اخلاقی و مسئولیت‌پذیری هدایت شوند.   یافته‌ها: در این پژوهش شاخص های یافت شده   به دو گروه تقسیم شده‌اند: گروه اول شاخص هایی که بیانگر رشد و توسعه‌ی فردی کودکان است: پرورش توان خیال‌پردازی در کودکان، برآرودن نیاز کودکان به تجربه جهان خیالی،   پرورش توان حل مسئله، کاربرد عقلانیت و خردورزی، مدیریت شرایط بحرانی، تشویق به خطرپذیری در بحران، هم‌فکری، تیکه بر اندیشه‌ی جمعی، درونی کردن باور به تلاش و پشتکار، خودبسندگی و استقلال فردی، درونی کردن ارزش های اخلاقی، پذیرش مسئولیت پیامد کارها، نگرش فارغ از جنسیت به انسآن‌ها، پایبندی به عهد و پیمان و پذیرش و احترام به تفاوت های فرهنگی.

   رمان "ومیس" اثر نورالدین درویش شاعر، نویسنده، الجزاِیر است؛ وی در این رمان با بهره­گیری از روش­ها و ابزارهای ادبی به معرفی حوادث و جریانات واقعی و رهایی از استعمار می­پردازد. درویش در این رمان حادثه محور با زبانی ساده و با بهره­گیری از شخصیت­های متعدد اصلی و فرعی بر آن است تا تصویری گویا از وضعیت سیاسی و اجتماعی مردم الجزائر را ارائه دهد، حوادث در باب القنطره، سیدی مبروک، الزیادیه، الکدیه، رخ می­دهد. داستانی عمیق و تامل‌برانگیز است که به زندگی و چالش‌های شخصیتی قهرمان خود، "هلال"، می‌پردازد. این رمان در بستر اجتماعی و فرهنگی الجزایر، به بررسی جستجوی هویت، آزادی و پیچیدگی‌های انسانی می‌پردازد. داستان حول محور زندگی "هلال" و تجربیات او در مواجهه با بحران‌ها و تضادهای درونی شکل می‌گیرد. داستان "ومیس" روایتگر سفر قهرمان به سوی شناخت خود و جستجوی معنا در زندگی است. "هلال" به عنوان یک جوان با آرزوها و ترس‌های خود، در مواجهه با مشکلات اجتماعی و فرهنگی قرار می‌گیرد. او با چالش‌های خانوادگی، اجتماعی و سیاسی دست و پنجه نرم می‌کند که هر یک به نوعی بر رفتار و تصمیمات او تاثیر می­گذارد. این سفر، او را به سمت رشد فردی و درک عمیق‌تری از دنیای اطرافش سوق می‌دهد. این رمان به دلیل عمق شخصیت‌پردازی و پرداختن به موضوعات اجتماعی و فرهنگی، ارزش بالایی دارد. "ومیس" نه تنها داستان یک فرد؛ بلکه نمایانگر مبارزات جمعی جامعه الجزایر است. این اثر به خوانندگان این امکان را می‌دهد که با چالش‌های انسانی و اجتماعی آشنا شوند و به تفکر درباره هویت و آزادی بپردازند. هدف این پژوهش بررسی تعامل دو عنصر شخصیت و حادثه در رمان "ومیس" است. اهمیت این پژوهش در شناخت چگونگی تاثیر حوادث بر شخصیت‌ها و بالعکس، در شکل‌گیری داستان و پیام‌های آن نهفته است. این تحلیل می‌تواند به خوانندگان کمک کند تا درک عمیق‌تری از ساختار روایی و معنای نهفته در داستان پیدا کنند. روش تحقیق این پژوهش تحلیلی-توصیفی است که بر پایه مطالعه متون ادبی و بررسی عمیق شخصیت‌ها و حوادث داستان بنا شده است. با تحلیل دیالوگ‌ها، توصیف‌ها و تحولات شخصیت‌ها، سعی شده است تا ارتباط میان شخصیت و حوادث مورد بررسی قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت "هلال" تحت تاثیر حوادث مختلف قرار می‌گیرد، اما در عین حال، انتخاب‌ها و رفتارهای او نیز به شکل‌گیری این حوادث کمک می‌کند. تعامل میان شخصیت و حادثه نه تنها داستان را پیش می‌برد بلکه به عمق معانی آن نیز افزوده است. "هلال" به عنوان نمادی از جستجوی هویت، نشان‌دهنده این نکته است که انسان‌ها در مواجهه با چالش‌ها چگونه می‌توانند رشد کنند و تغییر یابند. در نهایت، رمان "ومیس" نه تنها یک داستان فردی بلکه بازتابی از واقعیت‌های اجتماعی است که می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های آینده باشد.    کلیدواژگان: داستان نویسی معاصر الجزایر، نورالدین درویش، رمان "ومیس"، شخصیت­پردازی، حادثه   

   چکیده هدف: این پژوهش با هدف تحلیل و بررسی شخصیّت‌های داستانی در دو رمان قاعده بازی اثر زنوزی جلالی و استخوان مردگان را شخم بزن از اولگا توکارچوک، بر اساس نظریه آلفرد آدلر، انجام شده است. روش شناسی پژوهش: روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوا بوده است؛ بدین معنا که شخصیّت‌های اصلی این دو رمان از منظر مفاهیم کلیدی روان‌شناسی آدلر بررسی شده‌اند. داده‌ها از طریق مطالعه دقیق متون، مقایسه عناصر مشترک و بررسی تفاوت‌های شخصیّتی در هر اثر استخراج شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیّت‌های هر دو رمان تحت تاثیر تجربیات گذشته، روابط اجتماعی و احساسات فردی خود، مسیر رشد و تحول متمایزی را طی می‌کنند. در رمان قاعده بازی، شخصیّت‌ها در چالش‌های روانی و اجتماعی برای دستیابی به انسجام شخصیّت درگیر هستند، در حالی که در رمان استخوان مردگان را شخم بزن، مفهوم جبران و انگیزه‌های فردی نقش پررنگی دارد. در رمان قاعده بازی به صورت‌های گوناگونی از جمله تربیت، نقش خانواده و محیط، عقده حقارت و ... خود را نشان می‌دهند. در رمان استخوان مردگان را شخم بزن اگر چه در زمینه محتوا تا حدودی با رمان قاعده بازی قابل انطباق است، اما جلوه‌های نظریه آدلر به دلیل حوادث رمان و کمی تعداد شخصیّت‌ها به نسبت اثر دیگر یعنی رمان قاعده بازی کم‌رنگ‌تر است.

     کتاب الدیمقراطیه فی الاسلام تالیف عباس محمود العقاد نویسنده ی مصری بامحوریت بررسی دموکراسی در اسلام است که دموکراسی را در راستای مبانی اسلام مورد بحث و بررسی قرار داده و چیستی و ماهیت این کلمه را در اسلام و دیگر ادیان الهی تحلیل نموده است.کلمه دموکراسی معرب از دو کلمه یونانی که در لغت به معنای حکومتی که خاصه مردم است و توسط مردم اداره می شود، در این کتاب نویسنده تلاش نموده با استناد به آیات قرآن کریم معنای حاکمیت و شریعت الهی را بشناساند و طبق آیات و احادیث نبوی دموکراسی را با توجه به معنای واقعی خود به اثبات برساند و همچنین سعی نموده تا دیگر جنبه های مختلف دموکراسی را اعم از سیاسی _ اجتماعی _ انسانی و اخلاقی را از منظر اسلام و قرآن به تصویر بکشد، دموکراسی که از زمان بادیه نشینان و از دیر باز بوده و تا امروزه در تمدن مدرن ما شکل گرفته، و این نوع از دموکراسی را نوعی خاص معرفی کرده چرا که در پیدایش و هدف با دیگر نمونه های خود در تضاد است. در این پروژه برای ترجمه­های آیات قرآن از ترجمه­های آقایان فولادوند و آیتی استفاده شده است.

   مقال? «تاثیر الادب الفارسی فی اللغه العربیه و ادبها» از سرکار خانم دکتر دلال عبّاس، چاپ شده در مجل? پژوهش­نام? تاریخ تشیع، به­سبب گستردگی و تنوع موضوعات درخصوص تاثیر برجسته و پررنگ ایرانیان در فرهنگ و ادب عربی، پژوهشی بدیع و کم نظیر است که بسیاری از روابط ایرانیان و عرب­ها را از زاویه تاثیر پذیری فرهنگ و ادب عربی از فرهنگ و ادب ایرانی مورد تامل قرار داده است؛ که با توجه به عرب نژاد بودن نویسنده، نقط? قوت مقاله محسوب می­شود. ایشان مسائل متعددی از جمله تاثیر سبک ادبی ایرانیان قبل از اسلام در ادب عربی، نقش ترجمه متون پهلوی در ادب عربی، واژگان فارسی در اشعار جاهلی و قرآن کریم، عربی نویسی ایرانیان، اسلام آوردن ایرانیان، نفوذ ایرانیان در تاسیس دولت عباسی و ... طرح کرده است. با این حال آن پژوهش در بسیاری از مباحث، نیازمند توضیح و شرح، نقد و بررسی است. این مقاله با اشاره­های کوتاه، تکرار موضوعات، عدم توجه به سیر تاریخی و نظم مطالب و ذکر نقل­قول­های بدون ارجاع، ارزش علمی مقاله را کاهش داده است. همچنین در آن مقاله در بسیاری از موارد به فهرستی از موضوعات مرتبط بسنده شده است؛ برای مثال دو عاملِ حیره و هخامنشیان که نقش پررنگی در نفوذ زبان فارسی به زبان عربی داشتند، ذکر نشده و یا به بسیاری از موارد مانند بحث بنواحرار اشار? ناقصی شده است، که منجر می­شود خواننده درک درستی از جریان تاریخی روابط ایرانیان با یمن پیدا نکند. در این پایان­نامه با روش توصیفی‎‎-تحلیلی به نقد و بررسی مقال? مذکور و بررسی عوامل تاثیرگذار زبان و فرهنگ فارسی بر زبان و فرهنگ عربی در دور? قبل و بعداز اسلام پرداخته­ شده و موارد ذکر شده در آن مقاله، مستند­سازی شده است.    کلیدواژه­ها: زبان و ادب فارسی، زبان و ادب عربی، تاثیر، فرهنگ، نقد، دلال عبّاس.

         کتاب «إتحاف النبلاء باخبار و اشعار الکرماء والبخلاء»   اثری برجسته از جمال الدین دمشقی حنبلی مشهور به ابن مبرد از علما و اندیشمندان   حنبلی مذهب اواخر قرن نهم و اوایل قرن دهم است که بیشتر آثار وی در حوزه­ی علم، اخلاق و گسترش فرهنگ است. این اثر از جمله آثار ارزشمندی است که دو مبحث عمده­ی بخل و کرم را در ادبیات عرب در قالب رساله­ای مختصر تنظیم نموده که در نوع خود نمونه­ای برجسته به شمار می­رود که سه حوزه­ی ادبیات، تاریخ و اخلاق را به هم پیوند داده است. به عبارت دیگر این اثر، اخبار و نثر و نظم مربوط به دو ویژگی سخاوت و خساست را به شکلی موجز و مختصر بیان کرده است.      مولف در بخش ابتدایی کتاب به آیاتی از قرآن کریم و احادیث نبوی و اشعاری اشاره   دارد که در مورد   بخل و سخاوت سخن گفته­اند؛ همچنین اطلاعاتی از مولف و کتاب درج شده است، فصل اول با عنوان (اشتات لغویه) به ریشه­یابی واژه بخل و معانی آن پرداخته و در فصل دوم که باعنوان (الإسلام دین البذل و الکرم) بیان شده به اهمیت سخاوت و بخشش در اسلام اشاره دارد که با ذکر آیات، مهر تایید برسخنان خود زده است. فصل سوم را با عنوان (الکرم هو الإیمان والطاعه) آغاز کرده است که در آن آیات قرآن کریم و احادیث بسیاری از بزرگان اسلام ذکر شده است. در فصل چهارم (الکرم فی الشعر العربی القدیم) سخاوت را با شواهدی از اشعار کهن معرفی کرده و مولف در فصل پنجم که فصل پایانی می‌باشد (البخل فی الشعر العربی) بخل را در اشعار کهن معرفی نموده است. در این پروژه برای ترجمه­های آیات قرآن از ترجمه­های آقایان فولادوند و آیتی استفاده شده است.    کلیدواژه­ها: خساست، کرم، شعرعربی، نثرعربی، جمال الدین دمشقی.

   به نظر میرسد که زندگی حیوانات و ویژگی های آن عجیب و رمزآلود است و مانند آن در زندگی سایر جانداران یعنی انسان ها و گیاهان دیده نمیشود،ولی با اندگی تامل و اندیشه در آن پی میبریم که تفاوتی زیادی هم با همدیگر ندارند مگر در اسم و شکل آنها،و علاوه بر این انعکاسی از زندگی ماست،کتاب جنه الحیوان تالیف طه حسین برخلاف اسمش که افکار را به سوی داستان حیوانات و زندگی آنها سوق میدهد، به صورت ناگهانی ما را متعجب میکند زیرا در هنگام خواندن به این موضوع پی میبریم که در آن جز نام حیوانات ،اثری از داستان زندگی و گفتاری به زبان آنها وجود ندارد و کتاب در باره غرایز و ویژگی های آنها در زندگی روزمره بسیاری از ما انسان هاست،در این کتاب طه حسین اوضاعِ دردناکِ اجتماعی و سیاسی مصر را در قالب داستان های ادبی به تصویر کشیده ، که در آن نفس انسانی را با ویژگی های غریزی حیوانات،گاه به صورت صریح و گاه با کنایه و طعنه توصیف کرده است.   به طور کل، این مجموعه داستان حول موضوع های اجتماعی دردناک آن روزهای مصر و نقد شدید حاکمیت تیره آن دوران میچرخد که در آن شخصیت منفی انسانی به غریزه منفی حیوانی تشبیه شده. کلمات کلیدی: داستان .ادب مصر. طه حسین.جنه الحیوان  

 داستان‌که یکی از انواع آن رمان است؛ روایتی منثور است که حوادث، جریانات، اشخاص و وقایعی را در خود جای می¬دهد. و‌اگر نویسنده قلمش قدرتمند و شیوا باشد؛ خواندن اثر را برای خوانندگان جذاب¬تر می¬نماید.ابراهیم نصرالله نویسنده¬ای است که قلمی شیوا، جذاب و قدرتمند دارد. او نویسنده¬ی آثار بزرگی است که برای نگاشتن آنها جوایزی را دریافت نموده¬است. یکی از آثار وی مجموعه سه‌گانه¬ای به نام "ثلاثیه الاجراس" است که در ادامه اثر قبلی¬اش‌"کمدی الهی فلسطین" نوشته¬است. در این اثر سه‌گانه یک رمان به نام "دبابه تحت شجره عیدالمیلاد" درج گردیده¬است. این پژوهش به تحلیل محتوایی این رمان پرداخته¬است. تحلیل محتوا بررسی مضمون یک اثر است.رمان‌ "دبابه تحت شجره عیدالمیلاد" رمانی است سیاسی؛ به لحاظ موضوع که مربوط به حمله اسرائیل به فلسطین و اشغال این‌کشوراست. و‌در‌طول رمان به مسائل دیگری از جمله ‌مسائل عاطفی، اجتماعی، فرهنگی و دینی هم پرداخته می‌شود و می¬توان گفت ‌رمان خشک و بی¬روح نیست و زندگی درآن جریان دارد. ملموس و محسوس بودن جریان زندگی در این رمان به سبب هویت فلسطینی خود ابراهیم نصرالله است‌که در اثر‌همین حمله و اشغال کشورش توسط رژیم صهیونیست مجبور می¬شود همراه خانواده مدتی در کمپ پناهندگان زندگی کند.روش ‌تحقیق، در این پژوهش تحلیل محتوا از نوع تحلیلی_ توصیفی می¬باشد و با استفاده از منابع کتابخانه¬ای، فیش¬برداری و جمع¬آوری اطلاعات به نتایجی اعم از تحلیل محتوای سیاسی، دینی، اجتماعی، عاطفی، فرهنگی پرداخته شده¬است. و ازجمله نتایجی که دراین پژوهش بدست آمده به تصویر کشیدن درد ورنج¬های مردم فلسطین است. اینکه ابراهیم نصرالله با ساختن شخصیت¬های خیالی، آنها را در خدمت اهداف خود قرار داده و دوره¬ای از تاریخ را به تصویر کشیده است که نمایان¬گر درد و رنج ملّتی است که سرزمین¬شان را اشغال و غارت کردند.کلید‌واژهها: ابراهیم نصرالله- حمله رژیم صهیونیسم- تحلیل محتوا_ فلسطین

استعاره­ در­بلاغت­ قدیم یکی از مباحثی­­ است که بر زیبایی و آراستگی کلامی تاکید­ دارد. این نوع استعاره جز­ء­ در اشعار­ و کلام سخنوران وادیبان کاربردی دیگری ندارد. استعاره­ مفهومی در گسترش وسیع زبان­شناسی شکل گرفته که یکی از دیدگاه­های روبه­ رشد و موثر در مورد ماهیت ذهن و زبان وارتباط آن­ها با تجربه­های فیزیکی است. در این پژوهش، به شیوه­ی کتابخانه­ای و با روش تحلیلی توصیفی پرداخته­شده، دراین پژوهش به دنبال آن هستیم که بدانیم بشاره الخوری چگونه از استعاره­های مفهومی در اشعارش استفاده کرده­است. بشاره الخوری اشعار ملی خود را با نام الاخطل الصغیر منتشر می­کرد ،از آثارهمین شاعر دیوان اوست. در شعر الاخطل الصغیر­ به موضوعاتی همچون غم،شادی،عشق­ووطن پرداخته­شده. از مهم­ترین نتایج که در این تحقیق به آن رسیده­ایم این است که در اشعار الاخطل الصغیر عشق،وطن،غم و شادی از بسامد زیادی برخوردار­است. استعاره مفهومی در شعر بشارچگونه است.   

   هدف: در این پژوهش، از یک‌سو عناصر طبیعت قرار دارند‌که در انتقال عواطف و ذهنیّات و نیز شکل‌دادن به   صورت‌های مرتبط با بلاغت نقش مهمّی داشته‌اند؛ تا جایی‌که فهم بسیاری از زوایای مرتبط با موضوع و صورت آثار ادبی، درگرو فهم چگونگی تاثیر این عناصر در آن‌هاست. از دیگرسو نیز ضرب‌المثل‌های فارسی قرار دارندکه ‌حجم قابل‌‌توجّهی از‌مولّفه‌های مرتبط با‌ زبان و ادبیّات، فرهنگ عمومی، روانشناسی، جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی و خصایص اخلاقی مردم ایران را حمل می‌کنند. بر‌این اساس و باتوجّه به اهمّیّت مذکور، هدف از این پژوهش عبارتند از: تعیین انواع و بسامد عناصر طبیعت به‌کاررفته در ضرب‌المثل‌های فارسی، تشخیص و طبقه‌بندی نمودهای معنایی- محتوایی‌کارکرد عناصر طبیعت در ضرب‌المثل‌های فارسی، یافتن و ‌گروه‌بندی جلوه‌های زیباشناختی- بلاغی نمود عناصر طبیعت در ضرب‌المثل‌ها، تحلیل و استدلال دربار? پربسامدترین انواع، کارکردهای معنایی و ادبی- بلاغی جلوه‌یافته در ضرب‌المثل‌ها. روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش، به روش توصیفی- تحلیلی، ضرب‌المثل‌های فارسی براساس فرهنگ دوجلدی امثال سخن‌که با سرپرستی دکتر حسن انوری نوشته شده‌‌است، بررسی‌ شده‌اند. ضرب‌المثل‌های دارای عناصر طبیعت براساس گروه و زیرگروهی که مربوط به آن‌ها بوده‌اند، گروه‌بندی شده‌ و همین ضرب‌المثل‌های یافت شده از لحاظ مفهوم و محتوا و از لحاظ علوم بیان، بدیع و بارزترین وجوه علم معانی مورد بررسی و طبقه‌بندی قرار‌گرفته‌اند و با شواهد گزیده توضیح داده شده‌اند و به تعدادی از‌دیگر شواهد نیز که به دلیل مجال اندک یک پایان‌نامه فرصت توضیح نداشته‌اند، ارجاع داده شده است. یافته‌ها: بیشتر ضرب‌المثل‌ها منظوم بوده‌اند. مراتب سائر بودن یا جنب? مثلی داشتن در تمام ضرب‌المثل‌های بررسی شده یکسان نبود. از‌میان‌گونه‌های عناصر طبیعت یافت شده در ضرب‌المثل‌های فارسی، پربسامدترین گروه‌های عناصر طبیعت عبارتند‌از: جانوران و پرندگان،‌گیاهان و روییدنی‌ها، آب و پدیده‌های وابسته به آن، خاک و وابسته‌ها، آسمان، پدیده‌ها و اجرام آسمانی. در میان‌کارکردهای موضوعی- معنایی این ضرب‌المثل‌ها، گروه‌های اخلاق فردی و اجتماعی، امور اقتصادی، امور معنوی، عواطف انسانی و خردورزی و تعقّل بیشترین نمود را داشته‌اند. در رابطه با‌کارکرد زیباشناختی- بلاغی نیز پرنمودترین‌ها به این ترتیب است: کارکرد‌کنایی، تناسب،‌کارکرد تشبیهی، تکرار، کارکرد استعاری. نتیجه‌گیری: ما از این پژوهش متوجّه شدیم که میزان استفاد? ضرب‌المثل‌های فارسی از عناصر طبیعت بسیار زیاد بوده است. هر عنصری در بافت معنایی مربوط به خودش یا در محمل موضوعی- معنایی ضرب‌المثل خودش نقشی ویژه در انتقال معنی داشته است و القا کننده‌ی مفهوم یا مفاهیمی خاص است. هرکدام از عناصر طبیعت در ضرب‌المثل‌ها نیز یا به صورت مستقل تصویری بلاغی بوده‌اند یا در یک بافت بلاغی- زیباشناختی نقشی قابل نوجّه ایفا‌کرده‌اند. تنوّع عناصر طبیعت در ضرب‌المثل‌ها بسیار زیاد بوده است. به طور‌کلّی ضرب‌المثل‌های شامل عناصر‌طبیعت، محمل مفاهیم متعدّد و‌متنوّع موضوعی بوده‌اند و نیز بیشتر ضرب‌المثل‌های بررسی شده مشتمل بر یک یا بیش از یک شگرد بلاغی بوده‌اند. کلیدواژه‌ها:‌کارکرد‌معنایی،کارکرد‌زیباشناختی- بلاغی، عناصر‌طبیعت، ضرب‌المثل‌های فارسی، فرهنگ امثال سخن.

نوگرایی یا مدرنیسم به انگلیسی: (Modernism)   که از آن به نام‌های نوین‌گرایی یا تجددگرایی نیز یاد می‌شود، یک جنبش فلسفی و هنری است که از دگرگونی‌های گسترده در جامعه غربی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وجود آمد. هدف از این پژوهش بررسی چالش میان سنت و مدرنیسم در نمایشنامه ماساه زینب اثر علی احمد باکثیر است. علی احمد باکثیر (????_????م) ادیب و نمایشنامه نویس یمنی از جمله ادیبانی است که در آثار منظوم و منثور خود به مسائل و مشکلات جامعه اش پرداخته است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی متن داده و با استفاده از منابع کتابخانه ای و الکترونیکی به بررسی و تحلیل مولفه هایی چون استعمار، آزادی، استبداد ستیزی، زن و عشق به وطن در این نمایشنامه پرداخته شده است. باکثیر در تراژدی زینب، زن را یک قهرمان توانمند و اثر گذار که روحیه ی مبارزه طلبی دارد معرفی می¬کند. دغدغه اصلی باکثیر نجات کشور است. باکثیر برای تحقق بخشیدن به اهداف ملی، عشق خود را نادیده می گیرد. چون آن را مانعی برای مبارزه با ظلم می داند چون قهرمان این تراژدی به باور های سنتی و دینی جامعه ی خود بی اعتنا است به عاقبتی غم انگیز دچار می شود. از مهمترین نتایجی که در این پژوهش بدان رسیدیم این است که نویسنده در این اثر مظلومیت زن را در قالب شخصیت زینب به خوبی ترسیم نموده است.    واژگان کلیدی: سنت و مدرنیسم، نمایش نامه، ماساه زینب، علی احمد باکثیر   

  دکتر فاضل صالح السّامرائی، استاد دانشگاه بغداد، یکی از قرآن­پژوهان برتر معاصر

   تغییر در احکام اسلام شامل تغییر در موضوعات عرفی، تغییر قیود احکام و تغییر در مصادیق احکام است و در این میان، جهاد،که از‌جمله دستورات الهی بوده و اسلام اهمیت فراوانی به آن داده و آن را در زمره واجبات به حساب آورده است؛ در رده آخر انواع تحویل ذکر شده، قرار می‌گیرد. در حکم فقهی جهاد، تمایزهایی میان زنان و مردان به چشم می خورد. چنانچه بنابر اجماع فقها «جهاد ابتدایی» ، فقط بر مردان مکلف واجب شده، و بنا بر اجماع محصل و منقول حکم به عدم وجوب جهاد بر زنان وجود دارد. این در حالی است‌که دفاع از اسلام و ارزش های اسلامی و کمک به گسترش و فراگیری آن به مردان اختصاص ندارد و زنان نیز در این زمینه مکلفند. در اسلام، احکام ثابت برای نیازهای ثابت و احکام متغیر و غیردائمی برای نیازهای متغیر وضع شده اند، مثلا به تناسب تغییر و توسعه عنوان جهاد، جهاد هم بر زنان واجب شود یعنی تغییر حکم از نوع تغییر موضوع باشد. تاثیر زمان و مکان در بسیاری از احکام هم مشهود و ملموس است‌که بعضی از آنان نیاز به بیان ندارند امّا درخصوص مساله ی مورد مداقه و مناقشه ی جهاد زنان، لازم است ابتدا مفهوم جهاد و نسبت آن با فعالیت های اجتماعی زنان، و ملاک جهاد زنان مورد بررسی و تبیین قرار گرفته، و دگرگونی‌های ساختاری و فرهنگی و فکری جامعه ارزیابی، نوع جهاد واجب در آن شرایط به زنان، معین و سپس به تشریح و وارسی دقیق علت صدور این ملاک پرداخته شود. کلید واژگان: فعالیت های اجتماعی زنان، جهاد دفاعی، زنان، جهاد، جهاد زنان

(در دکان جنید برده­فروش... اتاقی بزرگ با دو در، که یکی از آن­ها در پایین سمت راست صحنه و رو به بیرون، و دومی در بالای سمت راستِ [صحنه] و منتهی به داخل خانه قرار دارد. جلوی صحنه را یک مبلِ نزدیک به زمین، اشغال کرده که با حصیرها و زیلوهایی پوشانده شده و روی آن کوسن­های مخملی است، و سمت چپ صحنه را مبل دیگری مانند آن اشغال کرده است و فضای تنگ و باریکی در گوشه، آن دو مبل را از هم جدا می­کند. «زمان، اول صبح است»). (هنگام بالا رفتن پرده، ابودلامه دیده می­شود که با ابوعطاء سندی نشسته و مقابل آن­ها بشقاب­ها و ظرف شراب و جام­ها است و هر دو مشغول خوردن و نوشیدن هستند). ابو دلامه: (به بشقاب­ها نگاه می­کند) عجیب است... چقدر زود کباب تمام شد! ابو عطاء: (ظرف شراب را تکان می­دهد) شراب (یا نوشیدنی) هم تمام شد. ابو دلامه: بدون تردید، شیطان امروز با ما خورده و نوشیده است. وای بر تو سندی، آیا به من یادآوری نکردی که از قبل، نام خدا را یاد کنیم؟ ابو عطاء: ای ابو دلامه، من شیطان را جز در شکم تو نمی­بینم... به خدا که من امروز بدتر از تو ندیدم. گویا بیماری­ای که داشتی، فقط میل تو را به خوردن و نوشیدن بیشتر کرد. ابو دلامه: بگذار آنچه را که از دست داده­ام جبران کنم، اگر می­خواهی از خدا بخواه که این اتفاق برای تو هم بیفتد. ابو عطاء: اگر می­توانی برای ما بیشتر سفارش دهی، پس برایمان یک کاسه شراب دیگر سفارش بده. ابو دلامه: این برده­فروش بخیل کجاست؟ (صدا می­زند) جنید! جنید! جنید: (وارد می­شود) بله؟ ابو دلامه: با کبابی به ما کمک کن! جنید: وای بر تو ابو دلامه، می­خواهی خانه­ام را خراب کنی؟ از کجا برایت گوشت بیاورم، در حالی­که هنوز بدهی قبلی­ات را به من پرداخت نکرده­ای؟ ابو عطاء: ابو دلامه آنچه خوردیم برایمان کافی­ست، فقط یک جام دیگر شراب برای ما بیاورد. ابو دلامه: جنید برایمان شراب بیاور! جنید: آیا یک ظرف برای شما کافی نبود، با این­که پولی ندارید؟ ابو دلامه: ای نخاس (برده­فروش) یا جام شرابی برای ما می­آوری یا به خلیفه خبر می­دهم که تو خمر را به نام نبیذ می­فروشی! جنید: نه... این کار را نکن ابو دلامه... هرچه می­خواهی برایت می­آورم.  

بررسی تقابل دوگانه یاس و امید در رمان الابتر ادبیات به عنوان گونه­ای ادبی که انعکاس دهنده مسائل فردی و اجتماعی و شخصی و جامعه است، پدیده امید و ناامیدی را نیز مورد توجه قرار داده است؛ پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی به تقابل دوگانه یاس و امید در رمان «الابتر» می­پردازد. امید و ناامیدی از جمله ویژگی­های انسانی است که   با گشایش­ها و تنگناهای زندگی وی، خود را نشان می­دهد. درواقع این دو مفهوم همواره در تقابل با یکدیگر و مفهومی فردی و اجتماعی دارند. ممدوح عدوان در رمان «الابتر» امید و ناامیدی را روبه­روی هم قرار داده است؛ آن­جا که شخصیت اصلی داستان در اوج یاس و ناچاری سعی دارد تا روزنه­های امید و آزادی را بیابد و برای رسیدن به اتوپیای ذهنی خود که پیروزی است، متوسل به امیدی فزون شود. شاخصه­های بارز امید در این اثر با مفاهیمی همانند مبارزه، تلاش برای آزادی و پیروزی، ایمان، همدلی، عشق به خانواده، فکر نکردن به مرگ، حس بقا و زندگی و شجاعت خود را نشان داده­اند. نویسنده در ترسیم مفهوم ناامیدی از مولفه­هایی به مانند تنهایی و خستگی، جنگ، ترس و هراس، ناکامی و مفهوم هراس­انگیز مرگ و رنج سخن گفته است. امید و ناامیدی فردی در این اثر تحت تاثیر وضعیت اجتماعی است. جنگ و مبارزه و اشغال روستای المنصوره سبب شده تا شخصیت اصلی داستان، امید و ناامیدی فردی خود را به سمت امید و ناامیدی اجتماعی سوق دهد. هر چند مفهوم جنگ و آوارگی در این اثر مفهومی غالب است اما می­توان به این اثر از دریچه امید نگریست و آن را منعکس کننده صرف ناامیدی و شکست ندانست. نویسنده هم­چنین در ترسیم دوگانه امید و ناامیدی از ابزار ادبی مانند تشبیه، استعاره، کنایه و دیگر آرایه­های ادبی بهره برده که استعاره بسامد بیشتری دارد. نگرش نویسنده در تقابل امید وناامیدی، بیشتر به سمت امید گرایش دارد و سعی می­کند تا بتواند برداشتی درست و ژرف از این دو مفهوم را پیش چشم مخاطب بگذارد. واژگان کلیدی: داستان­نویسی معاصر سوری،الابتر، ممدوح عدوان، امید، ناامیدی   

   در بررسی تطبیقی دو رمان همسایه‌ها و تهیدستان تفاوت‌ها و شباهت‌های این دو رمان از منظر ادبیات تطبیقی موردبررسی قرار می‌گیرد. احمد محمود نویسنده ایرانی اهل اهواز در رمان همسایه‌ها داستان جوانی به نام خالد را که در زمان نهضت ملی نفت و قبل از کودتای 28 مرداد دانشجو بوده است را به تصویر کشیده است. در این رمان همچنان که زمان پیش می‌رود خالد از نوجوانی عاشق به یک فرد سیاسی تبدیل‌شده و بر سر راه انتخاب عشق و سیاست سر از زندان درمی‌آورد. در رمان تهیدستان جک لندن نویسنده آمریکایی سیمای فقر را در جامعه بریتانیا و به‌ویژه شهر لندن به‌گونه‌ای ماهرانه به تصویر می‌کشد و خود این نویسنده از اینکه در بریتانیا و به‌خصوص شرق لندن چنین جهنمی از فقر و فلاکت که حاصل ناکارآمدی جامعه طبقاتی بریتانیای آن زمان است، متعجب می‌شود. درون‌مایه هردو رمان مبارزه بر ضد نا عدالتی‌های اجتماعی آن زمان در جوامع ایران و بریتانیا بوده است. باوجود شکل‌گیری این دو رمان در دو جامعه متفاوت به لحاظ فرهنگی، آزادی‌های سیاسی و مدنی درون‌مایه هردو رمان به چالش کشیدن جوامع طبقاتی و ریاکارانه آن زمان است. هدف اصلی این پایان‌نامه با موضوع بررسی تطبیقی دو رمان همسایه‌ها و تهی دستان نشان دادن سیمای فقر در دو جامعه متفاوت است. به‌گونه‌ای که هم شباهت‌ها و هم تفاوت‌های این دو رمان یک پیام روشن و واضح را در ذهن خوانندگان متبادر می‌سازد. در ضمن برجسته‌ترین تفاوت میان این دو رمان را می‌توان در طرز تفکر حاکم بر فضای داستان از سوی نویسندگان این دو رمان جستجو‌کرد. در بررسی تطبیقی دو رمان همسایه‌ها و‌تهی‌دستان از روش توصیفی- تحلیلی استفاده ‌شده و داده‌ها به روش کتابخانه‌ای گردآوری‌ شده است. شیوه بررسی تطبیقی دو رمان همسایه‌ها و تهی‌دستان بر پایه ادبیات تطبیقی آمریکایی شکل‌گرفته است. نتیجه حاصل از بررسی تطبیقی این دو رمان درک و دریافت تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها و همچنین خط سیر فکری دو نویسنده برجسته معاصر را تبیین می‌کند. واژگان کلیدی: ادبیات داستانی، ادبیات تطبیقی، رمان همسایه‌ها، احمد محمود، رمان تهی‌دستان، جک لندن.   

   رمان إنّه الدّم، اثر نوال سعداوی (زاد? 27 اکتبر 1931 در‌کفر طحله و‌درگذشت? 21 مارس 2021 در قاهره) نویسنده و روان‌پزشک مصری است؛ وی در این رمان با بهره‌گیری از روش‌ها و ابزار‌های ادبی به معرفی حوادث و جریانات واقعی انقلاب (2011) مصر می‌پردازد. سعداوی در‌این رمان حادثه محور با زبانی‌ساده و با بهره‌گیری از شخصیت‌های متعدد اصلی و فرعی بر‌آن است‌ تا تصویری گویا از وضعیت سیاسی و اجتماعی مردم مصر در سال (2011) ارائه دهد، حوادث در میدان تحریر و در یک چادر‌که نماد کشور مصر است رخ می‌دهد. نگارنده در این پژوهش به بررسی و‌تحلیل بازتاب و انعکاس حوادث و وقایع انقلاب مردمی مصر (2011) و عناصر تشکیل‌دهنده در این رمان می‌پردازد. کلید‌واژگان: نوال سعداوی، بهار عربی مصر، إنّه الدّم، رمان معاصر عربی.

   ترجمه قرآن‌کریم به هر زبانی ازجمله زبان فارسی بسیار دشوار است و مستلزم تسلّط به زبان‌های مبدا و مقصد می‌باشد، درمیان ترجمه‌های فارسی قرآن‌کریم، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، چند ترجمه که تا حدّ زیادی دقیق و روان و زیبا هستد منتشر شده‌اند که ترجمه استاد بهرام‌پور یکی از شاخص‌ترین آن‌هاست. باتوجه به قدیمی بودن ترجمه و این‌که اکثر ترجمه‌ها در گذشته تحت‌اللفظی بوده‌اند، شاید چنین فرض شود که این اثر، برگردانی تحت‌اللفظی است؛ چرا که پیشینیان به دغدغه حفظ امانت در برگردان قرآن، تمام تلاش خود را می‌نمودند تا چیزی از متن مبدا، کم یا چیزی بدان اضافه نگردد و همه کلمات و حروف دقیقاً همانطور که در زبان مبدا است به زبان مقصد برگردان شود؛ ولی از آنجایی که در هر زبانی کنایه‌ها، مجازها و اصطلاحاتی وجود دارد که عدم دقّت در برگردان آن، سبب ایجاد پیچیدگی و ابهام در متن مقصد می‌گردد و همچنین از آنجایی که هر زبانی قالب و ساختار مخصوص خود را دارد و ساختار جمله‌ها در زبان فارسی با زبان عربی کاملاً مطابق نیست، سنجش میزان موفقیّت این دسته از ترجمه‌ها در انتقال مفاهیم قرآن نیاز به تحقیق و بررسی دارد. ترجمه آقای بهرام­پور با وجود امتیازاتی از جمله سلیس و روان بودن، ریشه­یابی و بیان معنای واژگان، توجه به بافت و سیاق جمله و دقت در ترجمه کلیه حروف و کلمات قرآن و توجه به تفسیر آیات در   مباحث مختلفی چون ترادف، تضمین، وجوه و نظایر، مبانی کلام و عدم هماهنگی در ترجمه آیات مشابه و رعایت قواعد نگارشی لغزش­هایی را داراست. هدف از نگارش این تحقیق آن است که با روش تحلیلی - توصیفی، ترجمه ایشان را در بوته نقد قرار داده و میزان دقّت مترجم در فهم و انتقال پیام الهی آیات را بررسی نماید. کلیدواژه‌ها: قرآن، نقد، ترجمه، ابوالفضل بهرام‌پور.   

   لک الحمد یا من زین الازهان بمعرفه حقائق العلوم والاداب و لک الشکر یا من رفع الادران بتناول دقائق الاسباب والصلواه والسلام علی هیولی منبع الوجود و اساس بناء الکرم والجود حضرت مُحمَّد المصطفی و علی آله و اصحابه النجباء إلی یوم اللقاء لما انفتق فجر الإسلام اعتنق علماء الإسلام بکمال الإخلاص إلی مبانی الشریعه و ذرائعها و توجهوا إلی طرقها المستقیمه لان یصلوا إلی المشرعه العظمی و ادلوا الادلاء فیها حتی اخذوا قدر مستطاعهم منها و رفعوا عمن هو عطش إلی معالم الامور الغواشی و وشحوا وشاح الفضل لهم فجزاهم الله عنا احسن الجزاء و اکرمهم اکرم الابواء والحمدلله والمنه فقد دامت مناهجم العالیه إلی یومنا هذا حتی اعطت نتائجهم الباهره و انجبت خدماتهم الظاهره اساتیدنا الکرام فازدهروا بانخراطهم فی سمط التقریر و سلک التحریر ففی البدایه اری واجباً علی ان اتقدم بالشکر التام للباعثین علی هذه الجامعه المبارکه و علی راسهم معالی مدیر الموقر و جمیع القائمین علی قسم الدراسات العلیا وکلیه الاداب خاصه فرع اللغه العربیه و فی مقدمهم فضیله عمید الکلیه فمن الطف الله به وجعله ذخرا لابویه الاستاذ الشفیق الحمیم و المحنک الخبیر سماحه الاستاذ الدکتور شهریار همتی فاقبل ایادیه البیض فقد اعطی خدماته السامیه و اعطی القوس بارئها بالاشراف علی هذه الرساله کما اتقدم بطوی الخالص و ملا الافواه کمال الفضیله لاستاذه المساعده الدکتوره مریم رحمتی حقا بلغت إلی اقصی ذروه الاخلاق و استوقفت الیها الاحداق فجزاها الله خیر الجزاء و بلغها إلی اغصان آمالها بجاه نبیه واله و نشکر من قاطبه اساتذتی فی الحوزات العلمیه بمحافظه الکردستان فانهم لم آلوا جهدا لهذا الحقیر من بدو التعلیم إلی یومی هذا و فتحوا لی حجورهم المبارکه بغیه التربیه والتعلیم لا زالوا مقبولین فی سده الباری و عتبته العالیه و اتقدم بجزیل الشکر لزملائی العظام وکل من حضضنی فی انجاز هذا العمل العالی خاصه الاصدقاء الاعزاء بدار الکردستان. فنرجوا الله ان یجزیهم بما لدیه و اسکنهم بحبحه جنانه بحرمه نبیه وآله.

   بیم و امید را می توان از صفات بارز انسان دانست که در مرکز ثقل عواطف انسان قرار دارد. این دو خصلت متمایز، با عواطف والای انسانی ارتباط عمیقی دارد و وقتی به اوج خود نزدیک می­شود به فرد انگیزه قوی می دهد. ادیبان معاصر، با درک و شناختی که از بیم و امید دارند، در اشعار خویش، جامعه و به­ویژه مخاطبان خویش را با بیم از مسائل دردناک بازمی­دارند و با امید، آنها را نسبت به مسائل پیرامون­شان، خوشبین می­کنند. از جمله شاعران متعهد و پایبند به جامعه نازک الملائکه شاعر عراقی و فاطمه راکعی، شاعر معاصر ایرانی هستند. این دو بانوی شاعر، در سروده­های خویش، مضامین احساسی و اجتماعی فراوانی دارند که بخش قابل توجه آن، پیرامون بیم و امید است. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی در پی تبیین و بررسی یاس و امید در اشعار این دو شاعر است. به این ترتیب، پس از تبیین جلوه­های امید و ناامیدی، مهمترین سروده­های بیم و امید در اشعار این دو شاعر، مورد بررسی و تطبیق قرار می­گیرد. از نتایج این پژوهش می‌توان به این اشاره کرد که نازک الملائکه و فاطمه راکعی در شعرهایشان دردها و امیدهای فراوانی وجود دارد و این دو شاعر نسبت به مسائل اجتماعی و به­ویژه زنان، امید و ناامیدی فراوانی دارند. در اشعار این دو شاعر، مسائل بسیاری وجود دارد که برخی حکایت از امید و برخی دیگر برگرفته از یاس و ناامیدی دو شاعر است. تفاوت برجسته بین دو شاعر در این زمینه، بازتاب واقعی و عینی بیم و امید در شعر نازک الملائکه و سستی راکعی در انعکاس واقعیت جامعه است. این امر، یا بدلیل گرایش مذهبی و یا سیاسی این شاعر است که شاید به خود اجازه نمی­دهد همه آنچه در جامعه روی­می­دهد را انعکاس دهد.

   معرفی فصل­های کتاب کتابی که فراروی خوانندگان است، نه فصل را دربردارد؛ فصل اول آن به تعریف ادبیات تطبیقی با استناد به تعاریف تعدادی از پژوهشگران این حوزه ‌می­پردازد و با تعریف آن دانش از نظر نویسنده این سطور، پایان می­یابد. همچنین به حوزه­های مختلفی که این تخصص در مسیر آن­ها حرکت ‌می­کند و موضوعات پراکنده­ای که به آن علاقه دارد، ‌می­پردازد. اما فصل دوم در بر دارنده تعداد   فراوانی از نوشته­های تطبیقی بر گرفته از میراث کهن عربی است که اصطلاحی ویژه برایش تعریف کرده یا آن را به صورت روشمند و دقیق بررسی ننمودند، چنانچه متونی که در این زمینه از آنان به جا مانده از ارزش فراوانی برخوردار است که در جای خود بررسی خواهد شد.   به دنبال آن فصل دیگری ‌می­آید که نگارنده در آن در برخی از مباحث مهم در مسیر مطالعات تطبیقی عرب در دوران معاصر تامل نموده است تاجایی که با حضور مرحوم دکتر محمد غنیمی هلال این مطالعات تکمیل می­گردد لازم به ذکر است که هرکس در این زمینه مطالعه کند به جایگاه ویژه ایشان اعتراف می­کند

این کتاب جدید درباره «حکیمی» صحبت می‌کند که خدا گفتارش را پسندیده و آن را در کتابش برای ما حکایت کرده است تا به او تمسک جوییم و عزم و اراده را از او برگیریم. این کتاب همچنین ما را با نام، ملیت، نسبت، عصر او، شهر او، خصوصیات، اخلاق و پیشه و حرفه او آشنا می­کند. فصل­های دیگر کتاب نیز صادقانه و صریح در مورد لقمان در قرآن، حدیث، شعر، ضرب­المثل­های عرب، همچنین درباره حکمت­ها و قضاوت­های او، حکایات و وصیت­های او به پسرش است با ما صحبت می کند.   

   از قدیم‌الایام ایرانیان به سخنان حکیمانه مشهور بوده‌اند. آثار زیادی در ادبیات فارسی وجود دارد که از چشمه جوشان حکمت‌های ایران باستان نشات گرفته است، که از آن دسته می‌توان به آثار گرانقدر مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی شاعر و نویسنده بزرگ قرن هفتم اشاره کرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیرپذیری سعدی از منابع عربی با استفاده از شیوه کتابخانه‌ای و روش توصیفی ـ تحلیلی گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بر خلاف آنچه که در منابع عربی آمده است، آثار سعدی متاثر از فرهنگ ایران باستان است. با بررسی منابع مختلف دریافتیم که ایرانیان پند و اندرز را راهی برای سعادت خویش می‌پنداشتند و همواره این پند و اندرزهای حکیمانه جوامع ایران باستان را از انحراف بازداشته است. تا جایی که در متون قدیم پندهایی به نام‌آوران و اساطیر ایران چون انوشروان، اردشیر بابکان، شاپور، بهمن، هوشنگ و ... نسبت داده شده است. از آنجا که تبادل فرهنگی فراوانی میان اعراب و ایرانیان وجود داشته است، بسیاری از حکمت‌های ایرانی در طول گذشت اعصار به میان حکمت‌های عربی راه یافته‌اند و به دلیل اینکه منابع آن در نظر گرفته نشده است یا به اشتباه به فردی غیر ایرانی نسبت داده شده است، رنگ و بوی عربی به خود گرفته‌اند. تاثیرپذیری سعدی همانند سایر شاعران مسلمان از قرآن را نمی‌توان نادیده گرفت اما این امر دال بر تاثیرپذیری وی از حکمت عربی نیست زیرا ساخت صنایع ادبی با استفاده از تلمیح و اشارات این شاعر بزرگ و سایر شعرا را به استفاده از آیات قرآن و واژگان عربی سوق داده است و این امر برای زیبا سازی کلام مورد استقبال قرار گرفته شده است. کلمات کلیدی ایران باستان، فرهنگ ایرانی، حکمت، سعدی، بوستان

   ترجمه کتاب اطار العمل العربی لحمایه المراه من العنف نوشته دکتر هیفا شاکر ابو غزاله (1945 - ) یک سیاستمدار اردنی است که چندین مقام عالی در اردن و سازمان ملل متحد و سازمان های آن داشته است و از 5 سپتامبر 2013 سمت دستیار دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی را بر عهده داشته است. و وزیر گردشگری و آثار باستانی در دولت دکتر معروف البخیت از سال 2011 تا 2012. وی از سال 2007 تا 2011 عضو مجلس سنای اردن و فرستاده دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی برای جامعه مدنی در سال 2013. او همچنین نماینده اردن در سازمان زنان عرب و عضو شورای اجرایی سازمان از (2007-2014) و مدیر منطقه ای سازمان زنان ملل متحد از (1995-2007) و دبیر بوده است. این کتاب توسط سازمان مراه العربیه در سال2012 در مصر منتشر شده و به موضوع خشونت علیه زنان و آثار زیانبار اجتماعی اقتصادی آن می­پردازد و در این کتاب به تلاش­های دولت­های عربی و استراتژی های در نظر گرفته شده برای موضوع خشونت علیه زنان اشاره شده و همچنین اهداف و تشکلِ­هایی که برای حمایت از زنان در برابر خشونت در جهان عرب تعیین شده را بیان می­کند. خشونت علیه زنان همچنان به عنوان یک نگرانی قابل ملاحظه ای برای سلامت عموم و نقض حقوق بشر به شمار می رود. کلید­واژه­ها: زن, خشونت، عرب، هیفا ابو غزاله

   ایرانیان کتاب هایشان را به زبان عربی تالیف کردند و زبان عربی را با زبان فارسی تقویت نمودند و کتاب هایشان را درعرصه های مختلف با این زبان تقویت شده تدوین نمودند، ایرانیان زیادی بودند که در زمینه های مختلف علمی سرآمد بودند و شعر و نثر را به زبان عربی می سرودند و درعلوم زبان عربی مانند صرف و نحو و بلاغت و...کتاب تالیف کردند. اما در بخش ادبیات، ادبیات عربی و فارسی موضوع و اسلوب را از یکدیگر گرفتند و زبان فارسی به ادبـیات عرب عمق معنا و جمال تصویر و عمق حکمت و گسترش افق دید بخشید و ادبیات عرب نیز به ادبیات فارسی عروض و بدیع و گرایش دینی و فکری داد. شایان ذکراست که گرایش ترجمه از فارسی، یکی از قوی ترین جریان هایی بود که فرهنگ عربی -اسلامی را غنا بخشیده بود و به این خاطر دلایل زیادی وجود دارد که بارزترین آن نفوذ سیاسی ایرانیان در دولت عباسی و به تبع آن آمیختگی نژادی - زبانی و فرهنگی – اجتماعی میان عربها و ایرانیان بود که میان عرب ها و هیچ ملت مسلمان دیگری وجود نداشت. کلید واژه ها: اعراب – ایرانیان – ادبیات - زبان عربی - زبان فارسی - تاثیر – تاثر

   هدف: حکمت عملی، آن بایدها و نبایدهایی است که به اخلاق، تدبیر منزل و سیاست مدن برمی‌گردد و به پیوند انسان با جهان هستی وابسته است. توجه و اهمیت این موضوع، اختصاص به دوره‌ای ویژه از زندگی بشر نداشته است. نمونه این امر را می‌توان در سخنان حکیمانه پادشاهان و بزرگان ایرانی چون بزرگمهر در دوران قبل از اسلام و در آثار شاعران و نویسندگان پس از اسلام چون سنایی مشاهده کرد. هدف این پژوهش، بررسی نحوه بازتاب مضمون‌های حکمی استخراج شده از سخنان حکیمان دوره باستان در اشعار سنایی غزنوی است. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش، به روش توصیفی - تحلیلی و اسنادی بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است که بر اساس آن برخی مضامین حکمی موجود در کتاب «حکمت‌های ایرانیان باستان در منابع عربی» استخراج شده است و پس از ابیاتی از سنایی که دارای آن مضامین بوده است را یادداشت کرده و چگونگی بازتاب آن‌ها را بررسی کرده‌ایم. یافته‌ها: بر اساس یافته‌های این پژوهش مشخص شد که سنایی توجه فراوانی به اخلاق و تهذیب و تزکیه آن داشته است تاحدی‌که حدود ?? درصد به مقوله حرص، ترک و رهایی آن و نتایج وابستگی به آن و ?? درصد موارد به شهوت و آثار زیان‌بار آن پرداخته است. در طرف مقابل او تاکید بسیاری بر فراگیری صبر، علم و دانش، تواضع و نیکوکاری دارد. بیشتر توجه سنایی به مضمون دنیا و دنیادوستی بوده است. او در ?? مورد یعنی در ?? درصد موارد به یادآوری فناپذیری دنیا و زودگذر بودن آن پرداخته است. در این پژوهش همچنین نوع نگاه سنایی به زن، همسر و تربیت فرزند در بخش تدبیر منزل بیانگر نگاه   مثبت و منفی سنایی به زن است. در بخش سیاست مدن هم عدالت پادشاه و ویژگی‌های یک پادشاه کاردان و مدبر را بیان می‌کند که طبق بررسی‌های به‌دست‌آمده، سنایی در ?? مورد عدالت پادشاه را گوشزد می‌کند و آبادانی مملکت را در گرو تحقق این فریضه می‌داند. او در ?? مورد هم مواردی چون مشورت، رازداری، امانت‌داری و مواردی ازاین‌دست را برای پادشاه لازم می‌داند. نتیجه‌گیری: در این پژوهش دریافتیم که انتساب سخنان حکیمانه سنایی به ایران باستان به دور از احتیاط است؛ زیرا بسیاری از آنان در فرهنگ اسلامی هم وجود دارد. حکیم سنایی علاوه بر این که یک ایرانی است، مسلمان است و از فرهنگ ایرانی به شدت متاثر است. اشعار سنایی، حاوی مضامین اخلاقی و تربیتی شامل فضایل و رذایل اخلاقی است. او همچنین در آثارش حکمت‌هایی درباره امور دینی و مذهبی مانند: توبه، شکرگزاری، ایمان، یاد معاد، امور اجتماعی مانند: جوانمردی، وقت‌شناسی، محبت به همسایه و امور مملکت‌داری مانند: دادورزی پادشاه، مشورت‌خواهی پادشاه و مضامینی ازاین‌دست قابل‌مشاهده است.   

چکیده ? کتاب الادب المقارن تالیف عباس العباسی الطائی یکی از آثاری است که به سال 2012 میلادی در حیطه ادبیات تطبیقی به نگارش درآمده است و نویسنده کوشیده‌است که این اثر را   به عنوان یک منبع درسی برای دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه ادبیات تطبیقی معرفی بکند. اثر مزبور به ظاهر مشخصات یک کتاب درسی را داراست و نویسنده در پایان هر فصل، سوالاتی را در راستای تفهیم مطالب آن ارائه داده ‌است. بنابراین با توجّه به رویکرد نویسنده و اهمیّت مطالبی که مطرح کرده‌است و همچنین با عنایت به ادعای نویسنده مبنی بر این‌که به عنوان کتاب کمک درسی قابل استفاده است، نقد و بررسی آن به منظور تبیین نقاط قوت و ضعف آن ضروری می نماید. نقد این کتاب بر اساس دستور العمل شورای بررسی متون در دو سطح شکلی و محتوایی با مراجعه به متن اثر و با کمک سایر آثار مکتوب حوزه ادبیات تطبیقی انجام پذیرفت. بررسی کتاب بیانگر آن است که کتاب الادب المقارن تالیف دکتر عباس العباسی الطائی در شکل و محتوا دارای مشخصات کتاب درسی است و بسیاری از مبانی نظری آن بر اساس منابع پیشین حوزه ادبیات تطبیقی نوشته شده است بنابراین، نوآوری چندانی در آن دیده نمی شود. از نظر تناسب و جامعیت مباحث نیز نقطه ضعف‌هایی دارد. نقطه قوت اثر دارا بودن دو بخش نظری و عملی در مباحث و محوریت داشتن مقایسه برخی از متون عربی و فارسی معاصر است. کلیدواژه‌ها: ادبیات تطبیقی، نقد ادبی، عباس   عباسی الطائی،   الادب المقارن   

   در گوشه و کنار این مرز و بوم گسترده افرادی هستند که خدمات شایانی در حوزه ادبیات ملی یا بومی داشته اند اما آنچنان که بایسته و شایسته است شناخته و معرفی نشده اند. معرفی نویسندگان و ادیبان بومی یک جامعه ضمن آنکه یک نوع قدردانی از زحمات آنان است، می تواند بر غنای ادبیات و فرهنگ بومی آن جامعه نیز بیفزاید. علاوه بر این بررسی آثار آنان به منزله کاشت و افزودن گلی خوشبو به گلستان ادب آن جامعه است   به طوری که دانشجویان و علاقمندان در پژوهش های خود می توانند از آن بهره ببرند. هدف: دکتر علی اکبر نقی پور یکی از این چهره های ادبی کرمانشاه است که تا کنون آنچنان که باید و شاید شناخته نشده است. نگارنده در این رساله با استناد به منابع توصیفی سه هدف را دنبال نموده است: 1- معرفی و شرح حال این چهر? ادبی به عنوان یکی از نویسندگان و پژوهشگران استان کرمانشاه 2 – مرور و معرفی آثار   و بررسی اهمیت و جایگاه ادبی آثار به جا مانده از وی، شامل آثار چاپ شده و چاپ نشده که بالغ بر پانزده اثر در چهار زمین? ادبی، تاریخی، جامعه شناسی و پزشکی است، به خوانندگان و جامعه دانشگاهی 3 - بررسی   و تحلیل توصیفی کتاب "گل­های زاگرس" که به نام "ترانه­های کردی کلهری" نیز معروف است. روش پژوهش: از آنجا که دکتر علی اکبر نقی پور در سال 1392 درگذشته است، لذا روش تحقیق در این پایان نامه در بخش معرفی احوال ایشان به روش میدانی و مصاحبه با خانواده و نزدیکان ایشان و در بخش بررسی آثار وی به روش کتابخانه ای بوده است. یافته­ها: شعر سنتی کردی همانند ادبیات فولکلور فارسی دارای ظرایف و طرایف خاص خود است. که هنوز آنچنان که باید و شاید کاویده نشده است.   نتیجه­گیری: این پژوهش ابتدائاً به معرفی احوال و برجسته کردن آثار یکی از چهره های معاصر ادبیات کردی پرداخته که تاکنون زندگی و آثار وی در پرد? ابهام مانده بود. در وهل? دوم تحلیل توصیفی کتاب "گل­های زاگرس" در این پایان نامه نشان می­دهد که شعر سنتی کردی غنی است و از جهات مختلف مانند ویژگی­های زبانی، آرایه های ادبی، مضامین و وجوه فکری قابل تحلیل و بررسی است. پژوهش در این زمینه می­تواند به درک بهتر ادبیات فارسی و غنای آن کمک کند.    کلید واژه­ها: ادبیات بومی، دکتر علی اکبر نقی پور، گل­های زاگرس، ترانه­های کُردی کلهری در گوشه و کنار این مرز و بوم گسترده افرادی هستند که خدمات شایانی در حوزه ادبیات ملی یا بومی داشته اند اما آنچنان که بایسته و شایسته است شناخته و معرفی نشده اند. معرفی نویسندگان و ادیبان بومی یک جامعه ضمن آنکه یک نوع قدردانی از زحمات آنان است، می تواند بر غنای ادبیات و فرهنگ بومی آن جامعه نیز بیفزاید. علاوه بر این بررسی آثار آنان به منزله کاشت و افزودن گلی خوشبو به گلستان ادب آن جامعه است   به طوری که دانشجویان و علاقمندان در پژوهش های خود می توانند از آن بهره ببرند. هدف: دکتر علی اکبر نقی پور یکی از این چهره های ادبی کرمانشاه است که تا کنون آنچنان که باید و شاید شناخته نشده است. نگارنده در این رساله با استناد به منابع توصیفی سه هدف را دنبال نموده است: 1- معرفی و شرح حال این چهر? ادبی به عنوان یکی از نویسندگان و پژوهشگران استان کرمانشاه 2 – مرور و معرفی آثار   و بررسی اهمیت و جایگاه ادبی آثار به جا مانده از وی، شامل آثار چاپ شده و چاپ نشده که بالغ بر پانزده اثر در چهار زمین? ادبی، تاریخی، جامعه شناسی و پزشکی است، به خوانندگان و جامعه دانشگاهی 3 - بررسی   و تحلیل توصیفی کتاب "گل­های زاگرس" که به نام "ترانه­های کردی کلهری" نیز معروف است. روش پژوهش: از آنجا که دکتر علی اکبر نقی پور در سال 1392 درگذشته است، لذا روش تحقیق در این پایان نامه در بخش معرفی احوال ایشان به روش میدانی و مصاحبه با خانواده و نزدیکان ایشان و در بخش بررسی آثار وی به روش کتابخانه ای بوده است. یافته­ها: شعر سنتی کردی همانند ادبیات فولکلور فارسی دارای ظرایف و طرایف خاص خود است. که هنوز آنچنان که باید و شاید کاویده نشده است.   نتیجه­گیری: این پژوهش ابتدائاً به معرفی احوال و برجسته کردن آثار یکی از چهره های معاصر ادبیات کردی پرداخته که تاکنون زندگی و آثار وی در پرد? ابهام مانده بود.

(خدا) به هر کس که بخواهد حکمت مى ‏بخشد، و به هر کس حکمت داده شود، به یقین‏، خیرى فراوان داده شده است‏؛ و جز خردمندان‏، کسى پند نمى‏ گیرد. (سوره بقره آیه ???). بیش از تقریبا بیست سال است که همچون یک دلباخته به گردآوری گفتارهای حکمت آمیز و سخن­های ماندگار پیشینیان سرگرمم.ازآن سال­های دور تا هم­اکنون، هر گاه که چشمم بر یکی از این گفتارها و سخنان می­افتاد، آن را بی­درنگ در دفترهایی که برای همین کار اختصاص داده­ام می­نویسم. از آن روز تاکنون سخن­های بسیاری را گردآورده­ام  

   در سرمای سوگو، یکی از شهرهای آرام دانمارک، مردی شصت ساله خود را به آب و آتش می­زند تا به سرزمینش بازگردد. سرنوشت چنین بود که این مرد وحشت دهه­های گذشته خود را در کشوری دشوار تجربه کند، اما بازگشت مستلزم برکناری مردی است که سرنوشت همه ساکنان آن سرزمین را در دست دارد. همچنین کار دشواری است. او ارتشُبد نزار خزرجی، رئیس سابق ستاد ارتش عراق است. دلایل زیادی مرا واداشت تا او را در مجموعه «یادها» قرار دهم. او در سال 1955 همزمان با حکومت پادشاهی و سه سال قبل از انقلاب 14 ژوئیه وارد دانشکده نظامی شد. او زندگی را در ارتش و میان دهه‌های پرتلاطمی که تا به امروز خطرناک‌تر می‌شود به­سر برد. در رتبه­های نظامی ارتقا یافت و فرماندهی تیپ و لشکر را بر عهده گرفت و در زمان اوج جنگ عراق و ایران در سال 1987 به عنوان رئیس ستاد کلّ ارتش منصوب شد. و تعداد افراد تحت امر وی به یک میلیون نفر رسید. در دوران تصدی وی در ریاست ستاد، به دلیل پیشنهاد او در تغییر استراتژی، رویارویی جنگ متوقف شد. همچنین خزرجی در زمان حمله نیروهای گارد ریاست جمهوری به کویت که بدون اطلاع وی صورت گرفت؛ رئیس ستاد کلّ نیروهای مسلح بود و تمام ماجرا و چگونگی برکناری وی توسط صدام حسین را بازگو می­کند. چون در جلسه به او گفت: "ما جنگ را خواهیم باخت". پس از آن تاریخ به عنوان مشاور نظامی رئیس جمهور و عضو دفتر نظامی حزب منصوب شد.

اختلاف زیادی در بین امت اسلامی   در اینکه اهل بیت پیامبر مشتمل بر چه کسانی است مطرح شده   از جمله اینکه آیا همسران پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) جزء اهل بیت هستند یا خیر؟ در این کتاب مباحث مختلفی به نقل از بزرگان اهل سنت مطرح شده است. و نهایتا نظریه شیعه به اثبات رسیده است. واژه اهل بیت در روایات، در چند معنای مختلف به کار رفته است و در ادبیات شیعی، برای امام علی (علیه السلام)، حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)، امام حسن (علیه السلام)، امام حسین (علیه السلام) و نُه امام معصوم از فرزندان امام حسین (علیه السلام) استفاده می‌شود. در آیه تطهیر تعبیر اهل البیت به کار رفته و بر پاکی و طهارت آن‌ها تصریح شده است. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز در احادیثی مانند حدیث سفینه و حدیث ثقلین از جایگاه والای اهل بیت در دین اسلام سخن گفته است. بنابر اعتقاد شیعه اهل بیت دارای مقام عصمت هستند و از نظر تقوا و دیگر فضیلت‌ها از همه اصحاب پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) برترند مودت اهل بیت (علیهم السلام) بر مسلمانان واجب است و ولایت و رهبری   

   نظم خطی بر زبان عرفی حاکم است و بدین معناست که زبان به هر حال، چه گفتار یا نوشتار بر خط جاری می‌گردد و توالی گفته و نوشته در آن مشهود بوده و ظهور هر واحد زبانی وابسته به اداکردن یا نوشتن واحد قبلی است. گذر از نظم خطی بر اساس تکرار مطالب، یک روش زبان- زبان‌شناختی فراگیر است که قرآن برای فاصله گرفتن از ویژگی‌های زبان عرفی به کار گرفته است. باقی‌ ماندن قرآن در نظم خطی می‌‌تواند تصویری انسان‌گونه از وحی را به نمایش بگذارد. خداوند سرگذشت هر کدام از پیامبران را در سرتاسر قرآن منتشر می‌سازد و به مدد تکرار، تکه‌های مختلف یک روایت که هر کدام بخش خاصی از سرگذشت را برجسته می‌سازند، در سرتاسر متن پراکنده می‌کند. سرگذشت حضرت ابراهیم (ع) در سوره‌های متعددی از قرآن بیان شده است که هر کدام آن را در بافتی متفاوت قرار می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که این پراکندگی و تکرار چنان است که برای   درک بهتر بخشی از یک روایت که در جایی مختصر یا مبهم است می‌توان به موارد تکرار آن در سایر سوره‌ها سر زد. در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی به جمع‌آوری آیات مشتمل بر سرگذشت حضرت ابراهیم (ع) پرداخته شده است و بافت زبانی هر کدام از آن‌ها مشخص گردیده، سپس به بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های معنایی و ساختاری هر یک از آن‌ها پرداخته شده است و این نتیجه به دست آمده است که در بررسی این سرگذشت،آیات در برابر نظم خطی مقاومت می‌کنند و مفهوم قوی‌تری از نظم، یعنی نظم غیرخطی را محقق می‌سازند که نه تنها به معنای گسستگی نیست، بلکه مفهوم قوی‌تری از انسجام را مطرح می‌سازند.   

   جامعه باهر آنچه و هر آنکس که در آن وجود دارد ، مصدری غنی است   که شاعر از آن ماده شعر خویش را وام می گیرد و به هر اندازه که شاعر در به تصویر در آوردن زندگی مردم صادق باشد، شعر او در میان مردم زنده باقی می ماند؛ زیرا شعری است که با زبان حالشان سخن می گوید و از احساسات و عواطف آنها پرده   بر می دارد و به احساسات قلبی آنها می رسد به طوری که عقل هایشان آن را می فهمند و گوش هایشان با آن انس می گیرند. واین همان چیزی است که پیروان روش اجتماعی در واکاوی   ادبیات به آن توجه دارند و معتقدند که یک اثر ابداعی شکوه و زیبایی خویش را تنها از زیبایی موضوع یا هدف یا عناصر هنری آن الهام نمی گیرد، بلکه ارزش آن را از تنها ژرفای راستی بیان مرتبط با اندوه مردم و همذات پنداری با آرزوها و غم هایشان   الهام می گیرد.با توجه به اهمیت شهر در بیان رویدادهای اجتماعی و تثبیت ارزش ها و فضایل، این پژوهش درصدد است به واکاوی این بعد از شعر معاصر عربی با نام (بعد اجتماعی شعر معاصر عربی مطالعه موردی شعرای احیاگر) بپردازد.

ادبیات پایداری شاخه‌ای از ادبیات متعهد است که در پی بیان واقعیت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه رنج کشیده و آزاده است که به دنبال آزادی خود از یوغ استعمار و مبارزه با هر گونه ظلم و ستم هستند. فاروق جویده و محمود شاهرخی از از جمله شاعران   حوزه ادبیات مقاومت فارسی و عربی هستند که مولفه‌های پایداری همچون ظلم ستیزی، وطن دوستی، دفاع از عزّت اسلام و مسلمین، پرداختن به قضیه فلسطین و اعتراض یه وضع موجود، نمودها و اسطوره‌های پایداری در اشعار ایشان نمود زیادی دارد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی نمودهای پایداری و مقاومت را در سروده‌های این دو بررسی و مقایسه کند.   نتایج پژوهش بیانگر آن است که ظلم‌ستیزی، وطن‌دوستی، پایداری و مقاومت در برابر دشمن، ستایش شهدا شاخص‌ترین نمودهای پایداری در شعر این دو شاعر است. واژگان کلیدی: ادبیات تطبیقی، ادبیات مقاومت، فاروق جویده، محمود شاهرخی.   

دعا یکی از مقوله‌های   بسیار شیرین و جذابی است که همواره در حیات بشریت مقامی والا و مقدس را به خود اختصاص داده است. به طور کل دعا نوعی پیوند ماورائی است که با جذب انرژی از عوامل عالم بالا و بازنمود آن در اوامر عالم سفلی، مطالبات و انتظارات خاصی را پاسخ داده است. آنچه در بُنِ این پدیده‌ی انسانی نهفته است، آثار ترتبیتی سازنده‌ی آن است که در صورت برآورده شدن یا نشدن، قابل انکار نخواهد بود. امیل ناصیف یکی از نویسندگان مشهور فلسطینی است که در کتاب «اروع ما قیل من الادعیه»، با جهت دادن به نوع نگاه انسان، چراغ امید بشریت را روشن ساخته و وجه دیگری از عبادت را ترسیم کرده است تا فراتر از ارتباطات روش‌مند و محدود به مکان و زمان ازقبیل حج، نماز وغیره، با ندای دل و فارغ از همه‌ی هستی انسان را همنشین دائمی خداوند گرداند. مقوله‌ی مورد توجه در این پژوهش، علاوه بر ترجمه‌ی کتاب مذکور، تحلیلی از انواع ادعیه‌ی مکتوب و مورد نظر نویسنده و نیز تاثیرات آن در زندگی بشر است. کلیدواژه‌ها : ادبیات دینی، دعا، امیل ناصیف، اروع ما قیل من الادعیه  

ان من الاسباب التی استوجبت اختیار هذا الموضوع بالبحث والتحلیل المفصل هو بروز ظاهره الحنین الى الاوطان فی الشعر العربی على وجهه العموم وعلى مر العصور ،وکذلک فی الشعر العراقی بشکل خاص .   حیث لاحظنا وبشکل ملفت للنظر ان هذه الظاهره بارزه فی معظم اشعار الشیخ الوائلی ، وقد عالج الشیخ الوائلی هذه الظاهره بصوره موضوعیه تستحق الدراسه والتحلیل . ومن خلال الدراسه المستفیضه للموضوع وجدنا بان الشیخ الوائلی (رحمه الله) ، هو ادیب من طراز خاص تمکن وبجداره من ابراز العاطفه الانسانیه المتاصله فی النفس البشریه من خلال نظمه لاجمل واروع الاشعار التی تغنت بحب الوطن . کما تم التطرق فی هذه الرساله الى اهم الاسباب التی دفعت بالشاعر الى النظم فی هذا النوع من الشعر ، حیث وجدنا اسباباً عدیده منها سیاسیه واجتماعیه و ثقافیه . بالاضافه الى ما تم التطرق الیه اعلاه فان اهمیه هذه الدراسه تکمن فی ماستضیفه هذه الدراسه من اشیاء جدیده من خلال التطرق الى مواضیع تتعلق بعاطفه الانسان ومشاعره ، ومنها مشاعر الحنین بمختلف مجالاته مثل الحنین الى الوطن والحنین الى الاهل والاصدقاء والحنین الى المحبوب وکذلک الحنین الى الذکریات الماضیه . کل ذلک تم من خلال توصیف هذه المشاعر باستخدام بواعث هذا النوع من الحنین مثل : البرق ، والنسیم ، والحمام ، والدموع ، والنخیل وغیرها من الادوات الاخرى . وفی نهایه هذا البحث استنتجنا بان الشیخ الوائلی یمتلک حساً ادبیاً مرهفاً وذوقاً بلاغیاً رصیناً ، نراه واضحا من خلال نتاجه الادبی واشعاره ، کما اتصف آسلوب الوائلی فی معالجته لغرض حب الوطن والحنین الیه بالقوه والرصانه ، فقد استخدام الالفاظ المباشره للحب والحنین والغربه ، ومما زاد فی رصانه قصائده هو کثره استعماله للالفاظ الموحیه بالحب والحنین . کما تمیزت الصوره الشعریه التی جسدها الوائلی فی شعر الحب والحنین الى الوطن بالقوه ، حیث شملت الصوره البیانیه نواحی بلاغیه رائعه تمثلت بقوه فی التشبیه والاستعاره والکنایه . کما ابدع الشیخ الوائلی فی رسم الصوره الحسیه لمعاناته فی الغربه ، حیث ساعدت فی وصف عواطفه الجیاشه التی حملها فی صدره ، مما یوحى للسامع بما یشعر به الشاعر من الحب والحنین الصادق النابع من عواطف الشاعر الصادقه .   

   هدف: امروزه بررسی آثار ادبی بر اساس دیدگاه‌های مطرح شده در روان‌شناسی بیشتر مورد توجّه بوده و یکی از این مکتب‌های مهمّ، مکتب روان‌شناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ است. از نظر یونگ روان انسان به دو بخش خودآگاه و ناخودآگاه تقسیم می‌شود و ناخودآگاه شامل دو بخش فردی و جمعی است. یونگ محتویّات این ضمیر موروثی و مشترک در میان هم? آدم‌ها را آرکی تایپ یا کهن‌الگو می‌نامند. هدف از انجام این پژوهش، بازخوانی تصادفی صدغزل از غزل‌های سعدی با تکیه بر کهن‌الگوهای پر بسامد در غزلیّات که عبارتند از: آنیما و آنیموس، سایه، پرسونا و نقاب، خویشتن، عشق و نمادهای بیانگر این کهن‌الگوها صورت گرفته است. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش با رویکرد «توصیفی- تحلیلی» و بر پای? مطالع? کتابخانه‌ای انجام شده است. به این صورت که با تکیه بر نظریّ? یونگ که اساس آن بر کهن‌الگوهاست، به بررسی تعدادی از غزل‌های سعدی پرداخته‌ایم و سپس کهن‌الگوهای آن را استخراج و تحلیل کرده‌ و بسامد هریک را نشان داده‌ایم. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اشتراکات بسیاری میان کهن‌الگوهای یونگ و غزلیّات سعدی وجود دارد و شاعر با توجّه به دو قطبی بودن کهن‌الگوها به هردو بُعد آن پرداخته و ویژگی‌های مثبت و منفی آن را در پسِ تصاویر مختلف بیان نموده است. نتیجه‌گیری: از پژوهش حاضر می‌توان نتیجه گرفت که ژرف ساخت این کهن‌الگوها در غزلیّات سعدی در قالب نمادهای مختلف ظهور یافته و شاعر با بهره‌گیری ازاین کهن‌الگوها اوضاع مردم زمان? خود و جامعه را به تصویر کشیده است. از نظر سعدی، انسان با شناخت و برخوردی منطقی با جنبه‌های مثبت و منفی روان خود می‌تواند در مسیر کمال و تفرّد گام بردارد و در این راه کهن‌الگوی آنیما و عشق بیش از دیگر کهن‌الگوها در یکپارچه ساختن شخصیّت روانی تاثیرگذار است. هدف: امروزه بررسی آثار ادبی بر اساس دیدگاه‌های مطرح شده در روان‌شناسی بیشتر مورد توجّه بوده و یکی از این مکتب‌های مهمّ، مکتب روان‌شناسی تحلیلی کارل گوستاو یونگ است. از نظر یونگ روان انسان به دو بخش خودآگاه و ناخودآگاه تقسیم می‌شود و ناخودآگاه شامل دو بخش فردی و جمعی است. یونگ محتویّات این ضمیر موروثی و مشترک در میان هم? آدم‌ها را آرکی تایپ یا کهن‌الگو می‌نامند. هدف از انجام این پژوهش، بازخوانی تصادفی صدغزل از غزل‌های سعدی با تکیه بر کهن‌الگوهای پر بسامد در غزلیّات که عبارتند از: آنیما و آنیموس، سایه، پرسونا و نقاب، خویشتن، عشق و نمادهای بیانگر این کهن‌الگوها صورت گرفته است. روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش با رویکرد «توصیفی- تحلیلی» و بر پای? مطالع? کتابخانه‌ای انجام شده است. به این صورت که با تکیه بر نظریّ? یونگ که اساس آن بر کهن‌الگوهاست، به بررسی تعدادی از غزل‌های سعدی پرداخته‌ایم و سپس کهن‌الگوهای آن را استخراج و تحلیل کرده‌ و بسامد هریک را نشان داده‌ایم. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اشتراکات بسیاری میان کهن‌الگوهای یونگ و غزلیّات سعدی وجود دارد و شاعر با توجّه به دو قطبی بودن کهن‌الگوها به هردو بُعد آن پرداخته و ویژگی‌های مثبت و منفی آن را در پسِ تصاویر مختلف بیان نموده است. نتیجه‌گیری: از پژوهش حاضر می‌توان نتیجه گرفت که ژرف ساخت این کهن‌الگوها در غزلیّات سعدی در قالب نمادهای مختلف ظهور یافته و شاعر با بهره‌گیری ازاین کهن‌الگوها اوضاع مردم زمان? خود و جامعه را به تصویر کشیده است. از نظر سعدی، انسان با شناخت و برخوردی منطقی با جنبه‌های مثبت و منفی روان خود می‌تواند در مسیر کمال و تفرّد گام بردارد و در این راه کهن‌الگوی آنیما و عشق بیش از دیگر کهن‌الگوها در یکپارچه ساختن شخصیّت روانی تاثیرگذار است.

هدف: استعاره مفهومی یکی از ابزارهای شناسایی باورها و اندیشه‌هایی است که مفاهیمی پیچیده دارند، بررسی چگونگی مفهوم‌سازی افکار، عقاید و عواطف به‌واسطه استعاره‌های مفهومی باعث می‌شود که جنبه‌های متنوّع و مختلف مضمون‌سازی در فرهنگ‌های مختلف شناسانده شود و به‌تبع آن منتج به شناخت جهان‌بینی در آن فرهنگ‌ها گردد. از سوی دیگر، میخانه، استعاره‌های مفهومی میخانه و مضاهات و مضافات آن محملی برای بیان باورها، عقاید و اندیشه‌های عرفانی است، بنابراین شناخت استعاره‌های مفهومی میخانه و مضاهات و مضافات آن   و تبیین و تفسیر آن‌ها از جنبه زبان‌شناسی شناختی باعث می‌شود که بسیاری از زوایای فرهنگی، رفتارها، ارزش‌ها و هنجارهایی که عارفان آن را قبول کرده و یا رد کرده‌اند، آشکار شود. روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر بر آن است تا با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تکیه‌بر آراء و اندیشه‌های لیکاف و جانسون، نگاشت‌های استعاری میخانه و مضاهات و مضافات آن در شعر حافظ و ابن فارض از منظر استعاره‌های مفهومی بررسی کند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که   استعاره‌های هستی شناختی(هستومند و مادّه) از نوع استعاره‌های مفهومی با میخانه و مضاهات و مضافات آن در شعر حافظ و ابن فارض قابلیت انطباق دارند، زیرا اجسام و اجرام فیزیکی و نیز مواد بنیانی برای درک مفاهیم انتزاعی به‌کاررفته‌اند. نتیجه‌گیری: مفاهیم انتزاعی ظرف وجودی عاشق، دل سالک، معشوق ازلی، جلوه معشوق و حال عرفانی، سلوک و طی طریقت در قالب نگاشت‌های استعاری میخانه و مضافات و مضاهات آن به‌کاررفته‌اند. کلیدواژه‌ها: ادبیات تطبیقی، استعاره مفهومی، میخانه و مضاهات و مضافات آن، حافظ، ابن فارض.   

   در سال‌های اخیر با تصویب سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملّی که نقشه راه برای تولید محتوای کتب درسی است، شاهد تغییرات گسترده در محتوای کتب درسی هستیم. با توجه به اهمیت بهره‌‌برداری از میراث ادب فارسی در کتاب‌های درسی مدارس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای بوستان سعدی بر اساس ساحت‌های تربیتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و به روش کیفی از نوع تحلیلی- توصیفی صورت می‌گیرد. بدین منظور ابتدا به تحلیل مولفه‌های ساحت‌های تربیتی بر پایه اهداف مندرج در مبانی نظری تحول بنیادین در نظام تعلیم و تربیت رسمی و عمومی جمهوری اسلامی ایران شامل ساحت‌های شش‌گانه: ساحت تربیتی اعتقادی، اخلاقی و عبادی، ساحت تربیتی اجتماعی و سیاسی، ساحت تربیتی زیستی و بدنی، ساحت تربیتی زیبایی‌شناختی و هنری، ساحت تربیتی اقتصادی و حرفه‌ای و ساحت تربیتی علمی فناوری می‌پردازد و مولفه‌های هرکدام، استخراج و مورد اعتبار بخشی قرار می‌گیرد. سپس با استفاده از روش تحلیل محتوا، متن کامل بوستان سعدی بر اساس مولفه‌های هر یک از ساحت‌های شش‌گانه تربیتی مورد تحلیل کیفی قرار گرفته و مصادیق مرتبط با هر کدام از مولفه‌ها احصاء می‌گردد. با توجه به نتایج به دست آمده می‌توان نتیجه گرفت که ارتباط زیادی بین ساحت‌های تربیتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و کتاب ارزشمند بوستان سعدی وجود دارد. چنانچه این مصادیق و آموزه‌ها در فرایند تعلیم و تربیت به کار‌گیری شوند و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به درستی عملیاتی شود، می‌توان انتظار تربیت فراگیرانی در راستای آموزه‌های ملی و اسلامی را داشت.      

  «عائشه تیمور» و «پروین اعتصامی»، از جمله شاعران معاصر ادبیات عربی و فارسی هستندکه اشعار آنها بازتابی از آرمان‌های فردی و اجتماعی است و شعر اجتماعی این دو بیشتر بر تشریح اوضاع و احوال محیطی، فرهنگی و اجتماعی مبتنی است. یافته های اصلی این پژوهش حاکی از این است که تجربه شعری،آشنایی با حکمت و مضامین اخلاقی و بهره گیری از آموزه های دینی در شعر این دو شاعر بسیار گسترده است و این را میتوان نقطه ی اشتراک شعر این دو شاعر به شمار آورد. عائشه و پروین مسائل اجتماعی و فرهنگی عصر خویش را با دقت و ظرافت خاصی در شعرشان منعکس کرده‌اند اما نوع نگرش این دو شاعر به مسائل اجتماعی دارای تفاوت‌هایی عمیق است. پروین نسبت به شاعر مشهور مصری از فضای اجتماعی و فرهنگی عصرش برای بیان مقاصد تعلیمی بیشتر متاثر بوده است. استفاده از مضامین عمیق اجتماعی –سیاسی در شعر عائشه تیمور نسبت به پروین اعتصامی کم رنگتر جلوه می کند و این شاعر مصری برای انعکاس این مسائل از شیوه های خاصی بهره می گیرد که با شیوه های بیان پروین متفاوت است .پروین به طور مستقیم و روشن مفاهیم و مشکلات اجتماعی را نقل می‌کند اما عائشه به صورت مبهم و سربسته سخن می‌گوید. در این نوشتار اعتقاد بر این است که اگرچه در برخی موارد، میان شعر «عائشه» و «پروین» تشابهاتی وجود دارد، اما این تشابهات از باب تجربه ی شعری و توارد خاطر بوده و ریشه ی برخی از این مضامین اخلاقی و اجتماعی، در فرهنگ و جامعه ی اسلامی نیز وجود دارد. مضامین اجتماعی که هریک از آنها در شعرشان منعکس کرده اند نتیجه ی محیط و شرایط خاصی بوده که این دو شاعر در آن می زیسته اند. این پژوهش بر آن است تا بر اساس چار چوب های ادبیات تطبیقی مکتب آمریکایی مضامین اجتماعی و اخلاقی برجسته را در اشعار این دو شاعر بیان کند و   به بررسی و تحلیل جنبه های مشترک و متفاوت   این مضامین   در شعر «عائشه تیمور» و «پروین اعتصامی» بپردازد تا مخاطبان از ویژگی های مضامین اجتماعی و اخلاقی شعر این دو شاعر شناخت کافی پیدا کنند و زمینه­ای برای دانشجویان جهت پرداختن به موضوعات جدید در حیطه­ی ادبیات تطبیقی ایجاد کند.   واژگان کلیدی: ادبیّات تطبیقی، شعر معاصر، مضامین اخلاقی و اجتماعی، عائشه تیمور، پروین اعتصامی.  

   صنعت ترجمه و برگرداندن آثار ادبی نقش مهمی در دوره معاصر در درک و تفسیر آثاری نویسندگان بزرگ به دوستداران علم و ادب ایفاء کرده است، زبان عربی از جمله زبان‌های است که آثار ارزشمندی در بطن خود دارد که شایسته معرفی و شناساندن آن به دیگران است، «المقصله و جواسیس الشاباک الصهیونی» یکی از کتاب‌های رمان نویس انقلابی و مبارز، عبدالله غالب البرغوثی است. عبدالله غالب البرغوثی از مبارزانی است که بر ضد رژیم صهیونیست فعالیت‌های بسیاری انجام داده و به همین خاطر سال‌های بسیاری از عمر خویش را در زندان‌های آن‌ها به سر برده است. در واقع وی را می‌توان از رهبران انقلابی به شمار برد که نقش به سزایی در مبارزه با صهیونیست‌ها داشته است. رژیم صهیونیستی به منظور شکنجه‌ی او از نقل و انتقال پی در پی و ماهیانه از این زندان به آن زندان با دست وپای زنجیر شده استفاده می‌کرد. برغوثی در این مدت به ترتیب به زندان‌های مختلفی از جمله بئر السبع، عسقلان، بئر السبع، جلبوع، ریمون، ایالون و مسکوبیه فرستاده شده است. عبدالله همانطور که قبل از زندانی شدنش، خواب را بر صهیونیست‌ها حرام کرده بود، بعد از اسارت نیز با اعتصاب غذای طولانی و مقاومت ستودنی، پیام مظلومیت ملت فلسطین را به گوش جهانیان می‌رساند و بار دیگر صهیونیست‌ها را درمانده کرده است .از وی 9 اثر شامل زندگی‌نامه و 8 رمان به نگارش درآمده است. از آثار او می‌توان به «مهندس علی الطریق، الماجده، فلسطین العاشقه والمعشوق، المقدسی وشیاطین، الهیکل المزعوم، امیر الظل» اشاره کرد. مضمون رمان «المقصله و جواسیس الشاباک الصهیونی» داستان‌های از تقابل و برخورد بین مقاومت و عوامل اشغالگر صهیونیست است، این رمان تنها زایده قوه تخیل نویسنده نیست بلکه جلوه‌هایی از واقعیت اجتماعی مردم در آن یافت می‌شود. قهرمان اصلی داستان جوانی به نام «شهاب» است که بیشتر حوادث داستان پیرامون این شخصیت رقم می‌خورد، از ویژگی‌های نویسنده در این رمان بی‌پروایی و صراحت او در بیان عقاید و نظرات است. در این پایان‌نامه سعی بر آن است که به ترجمه کتاب« المقصله وجواسیس الشاباک الصهیونی» اثر عبدالله غالب البرغوثی با استفاده از ترجمه ارتباطی بپردازیم.

هانی اسماعیل رمضان محقق معاصر مصری در زمینه آموزش زبان عربی تالیفاتی دارد از جمله آنها کتاب «معاییر مهارات اللغه العربیه للناطقین بغیرها»   می باشد. وی در این کتاب نظرات چندین مولف را درباره مهارت های آموزش زبان عربی یعنی مهارت شنیدن، سخن گفتن خواندن و نوشتن را به ترتیب و به شکل طبقه بندی شده در چهار فصل جمع آوری کرده است که در هر فصل به یک مهارت پرداخته پس از تعریف آن مهارت« عوامل ضعف و مشکلات و دشواری های آنرا بررسی کرده است و برای بهبود هریک از آن مهارت ها راهکارهایی را ارائه داده است. مترجم مقدمه کتاب، فصل سوم و فصل چهارم کتاب یعنی مهارت خواندن و مهارت نوشتن را ترجمه کرده است. شایان ذکر است آگاهی از این مهارت ها و روش های تقویت آنها می‌تواند به علاقمندان یادگیری زبان عربی، دانشجویان این رشته، طلاب حوزوی و...کمک کند.   

هانی اسماعیل رمضان محقق معاصر مصری در زمینه آموزش زبان عربی تالیفاتی دارد از جمله آنها کتاب «معاییر مهارات اللغه العربیه للناطقین بغیرها»   می باشد. وی در این کتاب نظرات چندین مولف را درباره مهارت های آموزش زبان عربی یعنی مهارت شنیدن، سخن گفتن خواندن و نوشتن را به ترتیب و به شکل طبقه بندی شده در چهار فصل جمع آوری کرده است که در هر فصل به یک مهارت پرداخته شده، آن مهارت   تعریف شده،عوامل ضعف و مشکلات و سختی های آن‌ بررسی شده و روش های بهبود هریک از آنها ارائه شده است. پژوهشگر مقدمه کتاب، فصل سوم و فصل چهارم کتاب یعنی مهارت خواندن و مهارت نوشتن را ترجمه کرده است. آگاهی از این مهارت ها و روش های بهبود هر یک از آنها می‌تواند به علاقمندان یادگیری زبان عربی، دانشجویان این رشته، طلاب حوزوی و...کمک کند.   

   چکیده رئالیسم  جادویی به نوعی خاص و شیوه‌ای ویژه از رئالیسم گفته‌ می‌شود که در نیم? قرن بیستم به وجود آمد. در این شیوه از داستان‌نویسی، ضمن این‌که نویسنده به فرهنگ و باورهای عامّه و گاه خرافی توجّه می‌کند، آن‌ها را به‌عنوان امری واقعی و عادی به نمایش می‌گذارد. غلامحسین ساعدی یکی از نویسندگانی است که در ایران از  رئالیسم  جادویی  در داستان‌های خود سود جسته است. در اقلیم کُردستان عراق نیز بختیار علی در آثار خود به این نوع از نویسندگی توجّه کرده و از ظرفیت فرهنگی و باورهای عامیان? کُردانِ عراق برای نمایاندن رئالیسم جادویی بهره برده است. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی انجام می‌گیرد، نگارنده می‌کوشد ضمن تعریف و تبیین رئالیسم جادویی و شاخصه‌های آن، نخست مولفه‌های رئالیسم جادویی را در داستان «عزداران بَیَل» از غلامحسین ساعدی و «جمشیدخان، عمویم» از بختیار علی، استخراج کند، سپس با رویکردی مقایسه‌ای روشن سازد که این نویسندگان به‌عنوان نمایندگانی از دو فرهنگ فارس و کُرد، چگونه از این مولفه‌ها در آثار خود استفاده کرده‌اند و تشابهات و تفاوت‌های رئالیسم جادویی در آثارشان چه بوده است.

شعر آیینی کلامی است آهنگین و معنوی که به لحاظ محتوایی و صبغه­ی دینی متاثر از منابع اسلامی و باورهای دینی است. این نوع شعر گستره­ی وسیع و تقسیم­بندی­های گوناگونی دارد، اما از نظر موضوع می­توان آن را به سه دسته­ی: 1- شعر توحیدی، نیایشی، عرفانی 2- شعر اخلاقی و پندی، اجتماعی، مقاومت، بیداری و دفاع مقدس 3- شعر ولایی که شامل: شعر نبوی، علوی، فاطمی، عاشورایی، رضوی و مهدوی تقسیم کرد. با نگاهی گذرا به پیشینه­ی مکتوب شعر فارسی و آثار ماندگاری که کیان معنوی و هویت فرهنگی ملت ما را رقم زده­اند، درمی­یابیم که حوزه­ی گسترده­ی ادبیات فارسی همیشه متاثر از این مفاهیم ناب و ارزشی شعر آیینی بوده است و شاعران بسیاری در این قلمرو سروده­های زیبا و ماندگاری دارند. از جمله شاعران توانمند که به سرودن شعر آیینی پرداخته­اند ابوالفضل طهرانی و سید حمیدرضا برقعی می­باشند. ابوالفضل طهرانی از مجتهدان بنام قرن سیزده و چهارده بوده که در علوم بسیاری صاحب نظر می­باشد. وی از شعرای خوب و توانمند ایرانی در سرودن شعر عربی است. شخصیت ادبی و تسلط شگفت­انگیزش بر انواع علوم ادبی، شعرشناسی و آگاهی بر نکات ظریف و گسترده­ی تاریخ ادبیات عرب و متون و دیوان شعرا، شعر او را در بین شاعران و ادبا نمونه کرده است. سید حمیدرضا برقعی نیز از دیگر شاعران معاصر است که در قالب­های مختلف شعر سروده و قریحه­ای روان و سیال دارد. بیشتر آثار وی محتوایی آیینی دارد و در منقبت و رثای ائمه اطهار به خصوص سالار شهیدان شعر سروده است. پژوهش حاضر سعی بر آن دارد تا به روش کتابخانه­ای و شیوه­ی توصیفی – تحلیلی پس از بررسی اجمالی و نگاهی گذرا به دیوان ابوالفضل طهرانی و آثار سید حمیدرضا برقعی، اشعار آیینی عاشورایی این دو شاعر را به روش تطبیقی تحلیل کند. تطبیق وجود همانند و ناهمانند سروده­های آنها و از سوی دیگر بررسی زیباشناسی شعر ایشان از زاویه­های نقدی و بلاغی از هدف­های دیگر این پژوهش است. بنابراین ساختارهاو مضمون­ها ابتدا دسته بندی و سپس تحلیل می­شود، بهره مندی از منابع تاریخی، تفسیری، حدیثی، نقدی و بلاغی از ویژگی­های بارز این پژوهش به شمار می­آید. واژگان کلیدی: اشعار آیینی، ادبیات تطبیقی، شعر عربی و فارسی، ابوالفضل طهرانی، حمیدرضا برقعی.      

   چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب       چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب         

   ربعی المدهون یکی از برجسته ترین نویسندگان فلسطینی در عصر حاضر است که موضوعات داستانی بسیار متنوعی دارد. رمان «مصائرکونشرتو الهولوست و النکبه» وی، یکی از برجسته ترین رمان های عربی در چندسال اخیر است. المدهون در رمانش «مصائرکونشرتو الهولوکوست والنکبه » که برنده جایزه ی بوکر   عربی در سال ???? شد، از رنج و مهاجرت فلسطینی ها پس از شکل گیری اسرائیل سخن می گوید که از وطن و سرزمینشان دور افتاده اند، المدهون به دلیل اهمیت بسیار معضلات و پدیده های موجود در جامعه، به توصیف و تحلیل این مسائل در خلال داستانش پرداخته است. از جمله ویژگی های رمان، حسن توجه نویسنده، به شخصیت پردازی است؛ رمان "مصائر" کونشرتو الهولوکوست والنکبه در دو ساحت انواع شیوه های شخصیت پردازی وشخصیت ها مورد بررسی قرار داده است و از مهمترین نتایج این   پژوهش آن است که شخصیت های رمان مصائر، دچارنوعی بحران ودوگانگی هویت و ناسازگاری با محیط شده اند. شخصیت اصلی رمان مصائر(ولید احمد الدهمان) روزنامه نگار فلسطینی – بریتانیایی، و صاحب رویای همزیستی با کنار گذاشتن جنگ و افراط گرایی از طرف یهودیان و فلسطینیان است. فلسطینیانی که به سرزمین مادری خود که اکنون به جای آنها مردمان دیگری در سرزمین شان سکونت دارند، برگشته اند. حوادث فاجعه بار شکست (النکبه)   بر همه نسل های فلسطینیان و حتی آنانی که بعدها در سرزمین های دیگر به دنیا آمدند، تاثیرگذار بوده است و اکثر آنان دچار بحران های هویتی شده اند.      کلید واژه ها: رمان عربی، مصائر کونشرتو الهولوکوست والنکبه، ربعی المدهون

   آثار ادبی همانند آیینه‌ای افزون بر بازتاب افکار و اندیشه‌های خالقان آن، بیانگر سیر   تحولات سیاسی و اجتماعی نیز هستند و این امر نشان می‌دهد که پیوند متقابل ادبیات و اجتماع، اتفاقی ناگزیر است، البته این رویداد، تنها مختص ادبیات نیست و پیوند میان جامعه و دیگر هنرها نیز   همواره مشاهده می‌شود. شعر معاصر فارسی و عربی نیز ارتباط فراوانی با تحولات سیاسی و اجتماعی دارد. عارف قزوینی و توفیق امین زیاد دو   شاعر شاخص دوران معاصر هستند که با نگاهی از سرتعهد و تاثرات اجتماعی به تحولات پیرامونشان نگریسته‌اند. از این‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر سروده‌های دو شاعر نام‌برده، بر آن است تا لایه‌های اجتماعی و سیاسی را در اشعار آنان بررسی و تحلیل کند. دستاور پژوهش بیانگر آن است که شعر   عارف قزوینی نسبت به   توفیق امین زیاد از جنبه اجتماعی بیشتری برخوردار است، وی با زبانی ساده و به دور از تکلّف، رسانه طبقات فرودست جامعه شده و دردهای آنان را بازتاب داده‌ و در بسیاری از موارد نیز با چاشنی تصنیف، از تلخی این دردها کاسته‌است. البّته وی از تحولات سیاسی نیز بی خبر نبوده و دلبستگی وی به تحولات مشروطه در اشعارش مشخص است. شعر توفیق امین زیاد، بیشتر تحت تاثیر   اشغالگری رزیم صهیونیستی است و در کنار همبستگی با مردمان آواره فلسطین به این تحولات اشاراتی دارد. عارف قزوینی و توفیق امین زیاد شاعرانی معترض هستند، گاهی   اعتراض‌های عارف قزوینی تند و تیز و گزنده می‌شود و اغلب ارکان اجتماعی و سیاسی را در برمی‌گیرد.

  دفاع از پایان نامه با موضوع ترجمه عربی، کتاب بچه های خوب برای خوب جلد (?)مرزبان نامه نوشته مهدی آذری یزدی .

چکیده فارسی و کلیدواژه‌هاهدف :ضحاک از چهره‌های رمزین شاهنامه فردوسی است در بخشاسطوره شاهنامه ظهور پیدا می‌کند وخویش کاری‌های عجیب‌وغریبی دارد در این پژوهش برآنیم که شخصیت این شاه ایران‌زمین را با کمک از سایر داستان‌های شاهنامه آثار ادیبانبرجسته پس از فردوسی تا قرن هفتم موردبررسی قرار دهیم تا به فرامتن اثر و حقیقتداستان تا جایی که میسر است دست‌یابی داشته باشیم   روش‌شناسی پژوهش :نوع این پژوهش تحلیل محتوا است که ازنظررویکرد توصیفی است با شیوه بررسی اسنادی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است جامعه آماری :شاهنامه به‌عنوان ماخذ اصلی و آثار پس‌ازآنتا قرن هفتم به‌عنوان مآخذ متمم مورداستفاده بوده است چون دسترسی به تمام آثار دراین بازه زمانی برای من امکان‌پذیر نبود و از طرفی همه آثار به این موضوع نپرداخته‌اندپس آثار برجسته را برای این امر برگزیدیم که از زمان معاصر شاعر آغاز می‌شود وتاقرن هفتم ادامه می‌یابد یافته‌ها:در این پژوهش دریافتیم که داستان ضحاک آغاز یکرویکرد در اسطوره ایرانی است که مبنای دینی زرتشتی دارد و ضرورت ثنویت را بیان می‌کندنمود این ماجرا معمولاً تا پایان شاهنامه به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم دیده می‌شوددر آثار پس از شاهنامه هم موردتوجه بزرگان ایرانی بوده است که در آثار خود به ضحاکو خویش کاری‌های وی بارها اشارت داشته‌اند اما بسامد ماران دوش ضحاک از سایرموضوعات برجسته‌تر است نتیجه‌گیری :نتیجه این پژوهش این است که اولاً ظهورضحاک یک حادثه صرف تاریخی نیست بلکه بیان حقیقتی تلخ در زیست بشری است که هیچ زمانو مکانی آن را مقید نمی‌کند ضحاک بازیگری تواناست که نقش ابلیس را در مقابل اهورامزدابازی می‌کند گزارش فردوسی روایت غلبه سرنوشت بر زندگی نوع بشر است او می‌خواهد در فرامتنبه ما بگوید که از وجود ضحاک ناگزیریم چون بلافاصله در سلم وتور بازتولید می‌شود ودر بسیاری از داستان‌های شاهنامه می‌توان نام ونشانی از آن یافت   دریافتیم که حکیم توس نمی‌خواهد فاجعه‌ای رابیان کند بلکه قصد دارد بهره‌ای از وجود جهان آفرینش را – بر اساس آموزه‌هایزرتشت – به نمایش بگذارد در آثار پس از شاهنامه نمود ضحاک با ماخذ شاهنامه موردتوجهبوده است اما ماران دوش ضحاک همچنان که ما در فرضیه خود به آن پرداخته‌ایم او رابه شهرت رسانده است نتیجه‌ای که ما از عنایت بزرگان برم بنای روش هرمنوتیک ونمادشناسی و نیز توجه به فرامتن داشته‌ایم این است که ماران دوش ضحاک چیزی جزدستان سیاه‌کار وی نمی‌تواند باشد کلیدواژه:شاهنامه ، ضحاک ، ماران ، دست‌ها   

چکیدهیکی از مضامین و مفاهیم رایج و معمول در دیوان اشعار شاعران مضمونپردازی و تصویرسازی با عناصر و اسامیرایج فرهنگ اسلامی میباشد. اغلب شاعران فارسیگوی جهت حفظ و پاسداشت و انتقال بسیاری از ارزشهایفرهنگی کوشیدهاند تا از طریق بهرهگیریهای شاعرانه از عناصر فرهنگی فرهنگ و تمدن ایرانی اسلامی در این -زمینه گامی بردارند. خاقانی به عنوان یکی از شاعران برجسته در این زمینه به این مهم توجّه داشته است. خاقانی باآگاهی و شناخت درست از فرهنگ گذشته و شناخت عناصر اساطیری و دینی از عناصر فرهنگ ایرانی اسلامی -برای بیان اندیشههای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی خود بهره گرفته است . خاقانی میراثدار فرهنگ غنی ایرانباستان است و یکی از شاخصههای شعرش تاثیرپذیری از فرهنگ اسلامی است. قصاید خاقانی سرشار از مضامین ومفاهیم ایرانی اسلامی است که بن مای? ساختن مضامین و تصاویر بدیع قرار گرفتهاند. به منظور - این تحقیقمجموعه قصاید خاقانی مورد بررسی قرار گرفته که حدود 8165 بیت دارد. تمامی عناصر فرهنگ ایرانی و سامی ازآن استخراج شد و نتایجی که به دست آمد نشان میدهد که خاقانی بیشترین بهرهگیری را از عناصر فرهنگ اسلامیداشته است . تقریبا 30 درصد از کل ابیات خاقانی به مضامین و مفاهیم عربی اسلامی اختصاص دارد و - 16 درصداز کل ابیاتش عناصر فرهنگ ایرانی را شامل میشود. مهمترین منبع الهام خاقانی قرآن کریم است که 12 درصدابیاتش را تشکیل میدهد. از میان عناصر ایرانی اسطوره ها از بیشترین بسامد برخوردار هستند .واژگان کلیدی: خاقانی، قصاید، فرهنگ ایرانی، فرهنگ سامی

چکیدهنقد بوم گرا یکی از مباحث مطالعات بینارشته ای در حوزه ادبیّات و محیط زیست است که به چگونگی بازتاب مسائلمحیط زیست در آثار ادبی می پردازد. از مباحث مهم در مبانی نقد بوم گرا، بازخوانی آثار ادبی اصلی با دیدگاهی بوم محوراست؛ که هدف آن، جهت بخشی به اندیشه انسان ها در راستای بهره برداری درست از منابع محیط زیست است. در اینپژوهش با مطالعه آثار برخی از شاعران معاصر، همچون نیما یوشیج، سهراب سپهری، مهدی اخوان ثالث و احمد شاملو،ضمن بررسی نگاه این شاعران به طبیعت، تاثیر و تقابل ادبیّات و محیط زیست، رویکرد شاعران نسبت به مباحث ومسائل زیست محیطی و همچنین روابط انسان با طبیعت بررسی شده است. درباره دست آورد این پژوهش باید گفت؛ شعرنیما سراسر، یگانگی با طبیعت است که می توان آن را حاصل نگاه دقیق و آمیختگی او با طبیعت دانست. در نظر نیما،انسان و طبیعت دو جزء جدایی ناپذیرند. در شعر نیما طبیعت با عناصر زیبای خود، همواره مایه آرامش، نشاط و شادمانیبشر بوده است. نیما، تعامل درست انسان و طبیعت را نتیجه داشتن روحیه همدردی می داند؛ به طوری که در اندیشه نیمانیز می توان گونه ای از همدردی با ارکان طبیعت را مشاهده کرد. در شعر سهراب نیز وجود انسان بسیار کمرنگ است؛ امّادر مقابل به محیط پیرامون توجّه ویژه ای دارد. او با بازگشت به طبیعت، به دنبال سادگی گذشته و مناظر بکر طبیعیاست، ارتباط سپهری با طبیعت ارتباطی بی واسطه است، سهراب با تامّل در هستی به مرحله جدیدی از آگاهی و تجربهدست یافته است؛ این آگاهی موجب شده تا در برابر طبیعت و مظاهر آن، فروتنی پیشه کند و همواره حامی حقوق محیطپیرامون باشد. اخوان در شعرش، وجود منابع طبیعی همچون کوه، رود و... را مایه رونق سرزمین می داند و طبیعت راحامی انسان توصیف می کند. شاملو نیز با وجود اصالت بخشی به انسان از عناصر طبیعت غافل نشده است؛ چراکه طبیعترا تامین کننده نیاز انسان می داند. شاملو، کودک انسان را عصاره ای از پیوند اساطیری عناصر طبیعت می داند. او در انتظارروزهایی روشن و سراسر مهربانی است؛ روزهایی که عشق و دوستی بر همه جای جهان حکم فرما شود تا جایی که سایرجانداران نیز از این عشق و مهربانی بهره مند شوند. به طور کلّی، شاعران می توانند با شیوه های بیانی مختلف، مشکلاتزیست محیطی را به تصویر بکشند و راهی برای بیرون رفت از بحران های زیست محیطی ارائه دهند.کلیدواژه ها: ادبیّات تطبیقی، مطالعات میان رشته ای، شعر معاصر فارسی، نقد بوم گرا ، محیط زیست

 بلطزبلطیبطظیب

لازط

یلاالالاعال